Салыстырып тексеру сұлбалары

   5000 жылдай бұрын  есептеулер ойлап табылды (Қытайда). Есептеуді жеңілдететін көптеген  техникалық құралдар жасалды.

   1642 жыл-Блез Паскаль  (Англия) сандарды қосу және алуды  механикалық түрде орындайтын  есептеу құрылғысын ойлап тапты.

   1673жыл- Г.В.Лейбниц  Паскальдің құрылғысын ары қарай  дамытып тағы 2 арифметикалық әрекетті  қосты. Бұл құрылғы 20ғасырдың 70 жылдарына дейін қолданылды  және ол арифмометр деп аталынды. Арнайы мамандық пайда болды-  есептеуіш (арифмометрде жұмыс  істейтін адам).

 

Арифмометрлер (20ғасыр ортасы)

  19 ғасырдың басында  Чарльз Бэббидж осыған ұқсас  машина құруға тырысты. Бұл  құрылғының жады болуы, ал ақпараттарды  енгізу «перфократ» көмегімен  жүзеге асуы керек етін. Бұл  жұмыс аяғына дейін жетпеді.

 

Беббидж машинасының жобасы

Өнеркәсіптің дамуы өндіріс  құралдарын тиімді басқаруды талап  етті. 19 Ғасырдың бірінші жартысында Ампер басқару жөнінен арнайы ғылым болу керектігін болжады және ол осы ғылымды «кибернетикос» деп  атады.

   1836жыл- телеграф  ойлап шығарылды.

   1846жыл- тігін машинасы  ойлап шығарылды. 

   1867жыл- жазу машинасы  ойлап шығарылды.

   1876жыл-телефон ойлап  шығарылды.

   1890жыл американдық  Герман Холлерит АҚШ-та халық  санағын жүргізуге арналған машинаны  жасады. Перфокарттар онда ақпарат  тасушы ретінде болды. Алғаш  рет есеп жүргізу үшін электр  тогы қолданылды.

   1895жыл-радио ойлап  шығарылды. 

   1930жыл- ең алғашқы  Буш компьютерінің аналогы 

  1936- ағылшындық Алан  Тьюринг математикалық және логикалық  есептерді есептеуге арналған  программаланған компьютердің үлгісі  жорамалданған қондырғыны (Тьюринг  машинасы) қарастырды.

   1944жыл- Говард Эйкен  Бейббиджтің жұмыстары және 20ғасыр  технологиясы негізінде алғашқы  сандық есептеуіш машина «Марк-1»  құрастырды.

   1945жыл- Конрад Цузе  Планканкюль, жоғары дәрежелі  бағдарлай тілінің алғашқы түрі, бағдарламаларды жазу жүйесін  ойлап тапты. Тіл компьютерде  іске аспады.

   1946жыл- Фон Неймонның  мақаласы шықты онда ол есептеу  қондырғыларының жұмыс істеуінің  негізгі принциптерін тұжырымдады:  кез келген есептеу машинасының  өзінде арифметикалық-логикалық  қондырғылар, басқару қондырғылары, сақтау қондырғылары, сыртқы қондырғылары  болу керек.

   1946жыл- алғашқы  толық электрондық сандық компьютер  Моушли және Эккерттіңкі (ENIAC).

   1948жыл- транзистор  ойлап шығарылды.

   1949жыл- қазіргі  заманғы ЭЕМ-нен шамалы ерекшеленетін  сақталатын бағдарламасы бар  алғашқы компьютер жасау жұмысы  аяқталды.

   1951жыл- академик  Лебедевтің басшылығымен ЭЕМ  МЭСМ жасалды.

   1964жыл-интегралдық  сұлбалардың пайда болуы.

   1965жыл-алғашқы миникомпьютер.

   1970жыл- ең алғашқы  компьютерлік желілердің бірі ARPnet-ке  өздігінен көбейетін бағдарламаны  құру.

   1971жыл- бірінші  микрокомпьютер Kenback 1құрылды.

   1972жыл- Деннис Ритчи  программалау тілі С ойлап  тапты.

   1973жыл- программалау  бойынша швейцарлық маман Никлаус  Вирт Pascal тілінің дәл стандартын  анықтаған «Қарастырылған хабарлама»  мақаласын жариялады.

   1975жыл- Microsoft фирмасының  құрылған жылы.

   1977жыл- Apple фирмасы  шығарған Уозняк және Джобстың  алғашқы микрокомпьютері.

  1980жыл- жалғыз кремний  кристалынан орталық процессор  жасалды.

   1980жыл-СБИС пайда  болуы.

   ЭЕМ- ақпаратты  жинайтын және өңдейтін программаланған  электрондық қондырғы.

• микроЭЕМ- жеке жұмыс орындарын автоматтандыру, маңызды ақпаратты өңдеу, орта және жоғары мектепте оқыту үшін қолданылады.
• миниЭЕМ- (алғашқыларынан қосымша қондырғыларымен ерекшеленетін)- әр түрлі технологиялық процесстерді, ғылыми зерттеулерді, жобалық-конструкциялық жұмыстарды автоматтандыру құралы.
• Орта және үлкен ЭЕМ өнеркәсіпті басқару мәселелерін шешуге қолданылады.
• суперЭЕМ- қиын халықшаруашылық мәселелерін шешуде және ғылыми тәжірибелерді жүргізуде қолданылады (метеорологиялық және геофизикалық зерттеулерде, ядролық физика зерттеулерінде).

   ЭЕМ буындары:

• 1 буын (1944-1958) секундына 10-20 мың операцияны тез орындайтын шамдық машиналар, программалар машина тілінде жазылған.

 

Сурет.ЭЕМ EDSAC

• 2 буын (1959-1963) Транзисторлардағы жартылай өткізгіш машиналар. Әрекет етуі секундына 100 мың операция. Алгоритмдік тілден машина тіліне аудару программалары бар. Стандартты программалар жиына бар.    

 

Сурет.ЭЕМ ENIAK

• 3 буын (1964-1970) интегралдық сұлбалардағы миникомпьютерлер. Жоғары сенімділігімен және кіші өлшемімен ерекшеленеді. Әрекет етуі секундына 10 млн операция.

 

Сурет. интегралдық сұлбалардағы миникомпьютер

• 4 буын (1971-қазіргі уақытқа дейін). Үлкен интегралдық сұлбадағы есептеу жүйелері. Жадының көлемі үлкен, ақпаратты енгізу және шығару құрылғыларының көп түрін қосуға мүмкіндік бар. Мәліметтерді енгізу мен командалар беру үшін клавиатура қолданылады. 1971 жылы құрастырылған микропроцессор бір чипте орталық процессор құруға мүмкіндік берді.

 

Сурет. «Электроника» Миникомпьютер  ҮЭС-дағы

• 5 буын (қазіргі және болашақ). Оптика-лазерлік технология негізінде жасанды интеллектің дамуы жоспарланады.

 

2.6 Сәйкестікті растау жөніндегі  органдарды, сынақ зертханаларын  (орталықтарын), өлшеу құралдарына  салыстырып тексеру, калибрлеу  және өлшемдерді орындау әдістемелерін  метрологиялық аттестаттауды жүзеге  асыратын заңды тұлғаларды аккредиттеу  ережесі

 

1. Жалпы ережелер

 

1. Осы Ережеде мынадай негізгі ұғымдар  пайдаланылады:

1) аккредиттеу  жөніндегі орган - Қазақстан Республикасының  Үкіметі айқындайтын және аккредиттеу  жөніндегі қызметті жүзеге асыратын  заңды тұлға;

2) аккредиттеу  жөніндегі комиссия - аккредиттеу  материалдарын қарастыратын және  сол бойынша ұсынымдық сипатқа  ие шешім қабылдайтын аккредиттеу  жөніндегі органның үнемі әрекет  ететін комиссиясы; 

3) өтінім беруші - аккредиттеуге өтінім берген  заңды тұлға; 

4) аккредиттеу  субъектілері - аккредиттелген сәйкестікті  растау жөніндегі органдар, сынақ  зертханалары (орталықтарын), өлшеу  құралдарына салыстырып тексеру,  калибрлеу және өлшемдерді орындау  әдістемелерін метрологиялық аттестаттауды  жүзеге асыратын заңды тұлғалар  және олардың филиалдары.

2. Шетелдік  өтінім берушілер, олардың құрылымдық  бөлімшелері егер, өзгелер Қазақстан  Республикасымен бекітілген халықаралық  келісім шарттарда белгіленбесе, осы Ережеге сәйкес аккредиттеледі.

3. Аккредиттеу  рәсімін өту үшін өнім сәйкестігін  растау жөніндегі органның өз  меншік құқығы негізінде оның  аккредиттеу саласында көзделген  объектілеріне жетпіс пайыздан  кем емес көлемде сынақ жүргізуді  қамтамасыз ететін зертханасы  болуы тиіс.

4. Өтінім берушіні  аккредиттеу мынадай кезеңдерден  тұрады: 

1) өтінімді қабылдау  және қарастыру; 

2) аккредиттеу  жөніндегі жұмыстар жүргізуге  арналған шарт (бұдан әрі - шарт) бекіту; 

3) ұсынылған  құжаттарға сараптама жүргізу; 

4) өтінім берушіні  орналасқан жерінде тексеру; 

5) аккредиттеу  немесе аккредиттеуден бас тарту  туралы шешім қабылдау;

6) аккредиттеу  аттестатын беру.

 

Аккредиттеу жұмыстарын жүргізу тәртібі

 

5. Өтінім беруші  аккредиттеу жөніндегі органға: 

1) аккредиттеу  жөніндегі жұмыстар жүргізуге  өтінім;

2) өтінім берген  аккредиттеу саласын қағаз жүзінде  және электрондық жеткізуші түрінде;

3) паспорт (сынақ  зертханалары (орталықтары), өлшеу құралдарына  салыстырып тексеру, калибрлеу  және өлшемдерді орындау әдістемелерін  метрологиялық аттестаттауды жүзеге  асыратын заңды тұлғалар үшін);

4) сәйкестікті  бағалау жөніндегі жұмыстарды  орындайтын қызметкерлер туралы  мәлімет (сәйкестікті растау жөніндегі  органдар үшін); 

5) нотариалды  расталған өтініш берушінің заңды  мәртебесін анықтайтын құжаттардың  көшірмелері (жарғы, филиал туралы  ереже, заңды тұлғаны мемлекеттік  тіркеу (қайта тіркеу) туралы куәлігі,  есептік тіркеу (қайта тіркеу) туралы  куәлігі статистикалық карточка). 

Өтінім беруші өтінілген аккредиттеу саласына байланысты нормативтік құжаттарға сәйкес аккредиттеу үшін қажетті  өзге де құжаттар тапсырады. 

Өтінішті есептемегенде  барлық құжаттар екі данадан тапсырылады.

6. 5-тармақтың  1)-5)-тармақшаларында көрсетілген  құжаттар осы ереженің 1-9 қосымшаларына  сәйкес нысаны мен мазмұны  бойынша тапсырылады. 

Егер өтініш және (немесе) оған қосымша құжаттар осы Ережеге сәйкес келмесе немесе ұсынылған құжаттар көлемі толық  болмаса аккредиттеу жөніндегі  орган ол түскен күнді есептегенде  бес жұмыс күні ішінде қайтару  себептерін көрсете отырып, өтінішті қайтарып береді.

7. Аккредиттеу  жөніндегі орган мен өтінім  берушінің арасында жасалатын  аккредиттеу жөніндегі жұмыстар, мыналардан тұратын Шартқа сәйкес  ақылы негізде жүзеге асырылады: 

1) тарап деректемелері: аккредиттеу жөніндегі органның толық атауы, оның орналасқан жері, өтінім берушіні мемлекеттік тіркеу нөмірі мен күні, салық төлеушінің тіркеу нөмірі; өтінім берушінің толық атауы және оның орналасқан жері мен өтінім берушіні мемлекеттік тіркеу нөмірі және күні, салық төлеушінің тіркеу нөмірі;

2) шарт заты;

3) тарап құқықтары  мен міндеттері;

4) жұмыстар құны;

5) жұмыстардың  орындалу мерзімдері;

6) инспекциялық  тексеру жүргізу тәртібі мен  мерзімдері;

7) тараптар жауаптылығы;

8) шарт бекітілген  күн.

8. Құжаттарға  сараптама Шарт жасалған күннен  бастап есептелетін отыз жұмыс  күні ішінде жүзеге асырылады. 

Сараптама жүргізу  үшін аккредиттеу жөніндегі орган  сарапшы-аудитор немесе сарапшы-аудиторлар тобын тағайындайды.

9. Сарапшы-аудитор  барлық тапсырылған құжаттарға  сараптама жүргізеді, қажет болған  жағдайда өтінім берушіден тапсырылған  осы ақпаратты растау немесе  анықтау үшін қосымша ақпарат  сұратады.

10. Сараптама  нәтижесі бойынша сарапшы-аудитор  қорытынды дайындайды, ол мыналардан  тұруы тиіс:

тапсырылған құжаттардың  аккредиттеу талаптарына сәйкестігін  бағалау;

нақты талаптар бойынша құжаттардың сәйкессіздігін көрсету (сәйкессіздік табылған жағдайда);

тапсырылған құжаттарды түзету бойынша ұсыныстар және сол  ұсыныстарды өтінім берушінің орындауын  растау тәртібі;

ұсынылған құжаттардың  аккредиттеу талаптарына сәйкестігі немесе сәйкессіздігі туралы қорытынды. 

11. Сарапшы-аудитордың  қорытындысы негізінде аккредиттеу  жөніндегі органның басшысы мына  шешімдердің біреуін қабылдайды:

1) өтінім берушінің  тұрғылықты орны бойынша тексеру  туралы (бұдан әрі - тексеру);

2) өтінім берушінің  сәйкессіздіктерді жоюы туралы.

12. Өтінім беруші  шешім көшірмесін алған күннен  бастап отыз күн ішінде анықталған  сәйкессіздіктерді жояды және  аккредиттеу жөніндегі органға  оларды жойғаны туралы хабарлайды. Аккредиттеу жөніндегі орган  хабарландыру алған күннен бастап  жеті күндік мерзімде құжаттарға  қайта сараптама жүргізеді. 

Сәйкессіздіктерді жою мерзімін аккредиттеу жөніндегі  орган өтінім берушінің себептері  көрсетілген жазбаша өтінімі  бойынша екі айдан аспайтын уақытқа  ұзартады.

Анықталған  сәйкессіздіктерді белгіленген  мерзімде жоймау, егер ол еңсерілмейтін  күшпен шарттасылған болмаса немесе құжаттарға қайта сараптама жүргізу  кезінде сарапшы-аудитордың бастапқы қорытындысында көрсетілген сәйкессіздіктер  табылса, онда ол шартты бұзуға негіз  болады.

13. Тексеру  өтінім берушінің құзыреттілігін, ұсынылған құжаттардағы ақпараттардың  нақты жағдайға сәйкестігін бағалау  мақсатында жүргізіледі.