Қазақстан Республикасындағы шағын бизнес

Автор работы: Пользователь скрыл имя, 10 Марта 2012 в 19:15, курсовая работа

Описание

Қазіргі таңда Қазақстан Республикасында шағын және орта бизнестің дамуы ең өзекті мәселелердің бірі болып отыр. Шағын және орта бизнес Қазақстанда қарқынды дамып келеді. Себебі тәуелсіздігіне 20 жыл толған еліміздің дамуына шағын және орта бизнесті дамыту өте қолайлы. Сондықтан, мен осы тақырыпты, атап айтсам: «Қазақстан Республикасында шағын және орта бизнестің дамуы» тақырыбын таңдадым.
Шағын және орта кәсіпкер

Содержание

КІРІСПЕ------------------------------------------------------------------------------3
І. БИЗНЕС ЖӘНЕ КӘСІПКЕРЛІК
1.1. Кәсіпкерліктің қалыптасуы---------------------------------------------------------5
1.2 Шағын бизнесті дамыту жағдайында Қазақстан Республикасының
экономикалық саясаты.--------------------------------------------------------------------7
ІІ. ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ ДАМУЫ
2.1. Шағын бизнестің дамуы------------------------------------------------------------10
2.2. Қазақстандағы бәсекелік ортаны қалыптастырудағы шағын және
орта бизнестің рөлі----------------------------------------------------------------12
2.3. Шағын және орта бизнесті қаржыландыру----------------------------------16
ІІІ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ШАҒЫН БИЗНЕСТІН ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕГІ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Қазақстандағы шағын бизнесті мемлекеттік қолдауды жетілдіру-----19
3.2. Қазақстан Республикасында шағын бизнесті несиелеу.---------------------31
ҚОРЫТЫНДЫ -------------------------------------

Работа состоит из  1 файл

шагын бизнес курсовой.doc

— 494.50 Кб (Скачать документ)
t-align:justify">Қазақстан Республикасы Президентiнiң жанынан 1997 жылдың қаңтар айында құрылған шағын бизнес мәселелерi жөнiндегi ынталы топ, экономиканың даму саласын реттейтiн заңдылық және нормативтiк – нұсқаулық актiлерiн жетiлдiруге көмектеседi деп күтiлуде.

Сонымен, Қазақстан Республикасының 1997 жылдың 18 маусымында шыққан “Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау туралы” заңында шағын кәсiпкерлiк тұлғаларын тiркеу процедурасын барынша оңайлату туралы атап айтылған едi. Жарғылық капиталға қойылатын талап та жеңiлдетiлдi. Мысалы, бұрын заңды тұлғаны тiркеу үшiн кәсiпкерлер ақша мен уақыттарын шағындап 10-12 түрлi құжаттар жинауы керек-тiн. Ал, ендi жаңа заңдылық бойынша тәртiп ыңғайлы. Бекiтiлген үлгi бойынша өтiнiш тек әдiлет басқармасына ғана көрсетiледi. Бекiтiлген жарғының бiреуi бойынша жұмыс iстеуге келiсiм берiледi және тiркеу үшiн екi есе төлем көрсеткiшi бойынша салық төленедi. 3 күн iшiнде әдiлет басқармасы кәсiпкерге тiркеу туралы куәлiгiн және статистика органы мен салық инспекциясына қажеттi мәлiметтердi беруге мiндеттi.

Шағын бизнестің дамуы республиканың барлық азаматтарына қатысы бар күрделi әрi көпқырлы iс. Пәрмендi де оңтайлы қаржы институттарын құрмайынша шағын бизнес пен орта кәсiпкерлiктi қолдау, оған демесiн болу мүмкiн емес. Өмiр көрсетiп отырғанындай, кәсiпкерлiктi қолдау және дамыту жөнiндегi бұрынғы мемлекеттiк қор қызметiнiң басты қателiгi оның қаржысының чиновниктiк құрылым арқылы бөлiнуiнде едi.

Республика Президентiнiң “Шағын кәсiпкерлiкке мемлекеттiк қолдауды және оның дамуын жеделдету шаралары туралы” Жарлығы материалдың өнiм өндiру мен айналысатын кiшi кәсiпкерлiк субъектiлерiне салық және кеден салымына байланысты жеңiлдiктер беруді көздейдi. Экологиялық тұрғыда қолайсыз және бару қиын шалғай аудандарда өнiм өндiрумен айналысатын шағын кәсiпорындарға аумақтық жеңiлдiктер жасау, олардан салық жинамау, ауылдық жерлерде өнiм өндiрумен айналысатын және сол жерде жұмыс орнын құруды мақсат ететiн шағын кәсiпорындарды салықтан мүлде босату қарастырылған. Олай болса, заңдық база, оған қоса жеке және шағын кәсiпкерлiктiң дамуына мемлекет тарапынан көмектесу әсiресе өндiрiс саласындағы шағын кәсiпкерлiктiң iлгерiлеп өрге басуына жол ашады.

Экономиканың мемлекеттен тыс секторларының дамуына жол салған кооперативтер орнына шағын, сонан кейiн жеке кәсiпорындар келдi. Дегенмен жүргiзiлген талдау көрсеткендей, экономиканың жеке секторының, әсiресе шағын  кәсiпкерлiктiң 1990 жылдың басымен салыстырғандағы қазiргi жай-күйi күрделiрек. Iс жүзiнде кооперативтердiң 1994 жылы өндiрген тауар көлемi 1993 жылмен салыстырғанда 19,3 процент кемiдi, ал жаңа мерзiмде сауда – саттық және делдалдық қызметпен айналысатын жеке кәсiпорындар саны 3,2 есеге өстi.

Қалыптасқан құқықтық ортаның шағын кәсiпорындарға тигiзетiн келеңсiз ықпалы, бiрiншiден, заңдылықтың дәйексiздiгiнен көрiнедi. Өйткенi кәсiпорындар қызметiнiң ереже-тәртiптерi, әсiресе және сыртқы экономикалық байланыстар саласында тым жиi өзгерiстерге ұшырап отырады. Екiншiден, заңдылықта елеулi олқылықтар бар. Айталық, меншiктiң барлық түрлерiнiң теңдiгiне және жекеменшiктiң қорғалуына құқықтық кепiлдiк өте осал. Үшiншiден, шағын кәсiпорындарды зорлық-зомбылық пен өктемдiкпен, чиновниктердiң парықсыздығы мен бiлiксiздiгiнен қорғаудың нақты тетiктерiнiң жоқтығы да көп зардабын тигiзедi.

Жалпы алғанда, ұсақ кәсiпкерлер әлi де болса қолайсыз әлеуметтiк ортада, халықтың бiрсыпыра топтары тарапынан ұнатпайтын, ықылас та немқұрайды ахуалда, күрделi жағдайда жұмыс iстеп жатыр. Жұртшылықтың мұндай көңiл күйiн сондай-ақ көбiне – көп кәсiпкерлердiң белгiлi бөлiгiнiң өркениетке жат, мәдениеттен алыс әрекеттерi мен мiнез – құлқы отқа май құйғандай қыздыра түседi. Қиын кезеңдегi күрделi iс-кәсiпкерлiктiң бiз байқаған кейбiр қырлары, мiне осындай.

Көптеген экономикалық, әлеуметтiк және саяси мәселелердi шешуге қабiлеттi болғандықтан шағын кәсiпкерлiктiң нарықтық экономикадағы маңызы зор.[6]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.3  Шағын  және  орта  бизнесті  қаржыландыру

 

Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры — бейкоммерциялық қаржы ұйымы. 1997 жылы сәуірде Алматыда құрылған. Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің қалыптасып, дамуын ынталандыру, шағын кәсіпкерлікті қолдауға жұмсалатын мемлекеттік қаржыны тиімді пайдалану мақсатын көздейді. Қордың акциялары түгелдей мемлекетке тиесілі. “Жеке кәсіпкерлік туралы” ҚР Заңына сәйкес қордың негізгі міндеттері: жобалық қаржыландыру; жеке кәсіпкерлік субъектілерінің қатысуымен кішігірім несие ұйымдарының желісін дамыту; шағын кәсіпкерлік субъектілері 2-деңгейдегі банкілерден несие алған кезде оларға кепілдік беру жүйесін құру; қаржы лизингін дамыту; шағын кәсіпкерлік субъектілеріне ақыл-кеңес беру, оларды кәсіпкерлікке баулу; шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін сапа менеджменті жүйесін енгізу операцияларын бірлесіп қаржыландырудың кепілді жүйесін дамыту. Қордың барлық облыс орталықтарында аймақтық бөлімшелері, Астана қаласында өкілдігі, 39 аудан орталығы мен облыстық бағыныстағы қалаларда 40 өкілі жұмыс істейді. Қордың негізгі бағдарламалары республикалық бюджеттен арнайы бөлінетін қаражаттан, халықаралық және отандық қаржы институттарының бағдарламалары бойынша түсетін қаражат есебінен қаржыландырылады. Бүгін таңда қордың несие қоржыны мына бағдарламалардың есебінен қалыптасып отыр: Еуропалық Жаңғыру және Даму банкінің Қазақстанның шағын бизнесі бағдарламасы; Азия Даму банкінің ауыл шаруашылығы секторына арналған бағдарламалық қарызының ҚҚ траншы; Отандық тауар өндірушілерді қолдау шараларының бағдарламасы; шағын кәсіпкерлік субъектілерін республикалық бюджет есебінен несиелендіру, соның ішінде әйелдердің кәсіпкерлік қызметін несиелендіру бағдарламасы; шағын қалаларды дамытудың 2004 — 06 жылдарға арналған бағдарламасы; шағын кәсіпкерлік субъектілерін қордың меншікті қаражаты есебінен қаржыландыру; шағын кәсіпкерлікті Ақмола облысының әкімдігімен бірлесіп, ортақ қаржыландыру бағдарламасы. Қордың шағын кәсіпкерлік субъектілерін меншікті қаражат есебінен қаржыландыру бойынша негізгі бағдарламалары: “Қазақстанда кішігірім несиелендіру (микронесиелендіру) жүйесін дамыту” бағдарламасы — кішігірім несиелендіру жүйесін (Қазақстанның несие жүйесінің 3-деңгейін) дамыту арқылы экономикалық белсенді халықтың қаржы ресурстарына қол жеткізу мүмкіндігін қамтамасыз ету және халықтың кәсіпкерлік бастамасын ынталандыру; “Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне 2-деңгейдегі банкілер беретін несиені кепілдендіру” бағдарламасы — шағын кәсіпкерлік субъектілерінің коммерц. банкілер мен басқа да қаржы ұйымдары алдындағы міндеттемелері бойынша қордың кепілдіктерін беру жолымен шағын бизнес аясына көп көлемде ресурс тарту; “Жобалық қаржыландыру және қаржы лизингі” бағдарламасы шағын бизнесті мемлекеттік қолдау саясатының басым бағыттары бойынша шағын кәсіпкерлік субъектілерінің жобаларын қаржылық қолдау; “Шағын кәсіпкерлік субъектілерін оқу-әдістемелік, ақпараттық-талдау, ақыл-кеңес беру тұрғысынан қолдау” бағдарламасы кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымының құрамдас бөлігі ретіндегі ақпараттық қолдаудың, сапалы оқытудың және ақыл-кеңес берудің кешенді жүйесін қалыптастыру. Қазақстан Республикасында Шағын және орта кәсіпкерлікті дамытудың 2005 — 07 жылдарға арналған жеделдетілген бағдарламасына сәйкес осы үш жыл үшін қорды капиталдандыруға республикалық бюджеттен 30 миллиард теңге қаражат бөлінді. Оның ішінде кішігірім несиелендіру бағдарламасын дамытуға 11 милллиард теңге, кепілдендіру бағдарламасына 15 миллиард теңге, жобалық несиелендіру бағдарламасына 4 миллиард теңге жұмсалды.[7]

Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры (ШКДҚ) Үкіметтің, қазақстандық заңи тұлғалар мен кәсіпкерлердің, халықаралық қаржы ұйымдарының, шетелдік үкіметтік және үкіметтік емес құрылымдардың қатысуымен «Шағын кәсіпкерлікті дамытуды мемлекеттік қолдауды күшейту және жандандыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылғы мамырдың 6-сындағы Жарлығын атқару үшін құрылған. Аталған Қордың негізгі қызметі шағын бизнес жобалары бойынша дербес, сондай-ақ екінші деңгей банктерінде конкурстық негізде Қор қаражаттарын шарттасымды орналастыру арқылы кредиттер беруге бағытталған. Қорды құру туралы Үкіметтің қаулысында Қаржы министірлігінің Мемлекеттік мүлік пен активтерді басқару департаментіне 1997 жылдың Імаусымына дейін банктік емес қаржы мекемесі ретінде жабық тұрпаттағы акционерлік қоғам нысанында Шағын кәсіпкерлікті дамыту қорын құру табысталынған болатын.

Қор іске асыратын бағдарламалар:

                      Қазақстанда шағын бизнесті дамыту бағдарламасы бойынша шағын кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы секторы үшін халықаралық қаржы институттарының кредиттік желісі;

                      бюджеттік қаражаттардан шағын кәсіпкерлік субъектілерін (соның ішінде әйел кәсіпкерлігін) кредиттеу бағдарламасы ;

Қордың меншікті қаражаттары есебінен шағын кәсіпкерлік субъектілерді кредиттеу, соның ішінде:

                      факторинг;

                      қаржылық лизинг (таза және қайтарылатын лизинг);

                      дайын бизнесті сатып алуды қаржыландыру;

                      екінші деңгей банктерімен шағын кәсіпкерлік субъектілердің жобаларын ортақ қаржыландыру;

                      шағын кәсіпкерлік субъектілердің ойдағыдай жобаларын қайта қаржыландыру;

                      шағын кәсіпкерлік субъектілер іске асыратын франчайзинг жобаларын қаржыландыру;

                      жұмыс істеп тұрған бизнестің айналым қаражаттарын қаржыландыру;

                      шағын кәсіпкерлік субъектілердің шығындарын кейін 50 пайызға дейін өтейтін сапаның халықаралық стандарттарын енгізуді қаржыландыру;

                      шағын кәсіпкерлік субъектілерді қолдау инфрақұрылымының қатысушыларын кредиттеу;

                      оралмандар, жастар, зейнеткерлік жастағы әлеуетті кәсіпкерлер, қолөнершілер, мүгедектер іске асыратын жобаларды қаржыландыру;

                      Шағын қалаларды дамыту бағдарламасы бойынша қаржыландыру;

                      әкімяттармен бірлесіп шағын кәсіпкерлік субъектілерді ортақ қаржыландыру бағдарламасы;

                      микрокредиттеу;

                      кепілдік беру.

Қор микрокредиттік ұйымдардың желісін құрған, микрокредиттік ұйымдарды қаржыландырады, соның ішінде қаражаттар рынокта іс-әрекет етуші микрокредиттік ұйымдардың экономикалық айқындамасын күшейтуге бағытталады, Қордың қатысуымен құрылған микрокредиттік ұйымдар қаржыландырылады.

Микрокредиттеу секторына жекеменшік капиталды тарту мақсатымен ШКДҚ жарғылық капиталда ШҚДҚ-ның үлестік қатысуымен микрокредиттік ұйымдарды құру жөніндегі механизм әзірленді. ШКДҚ-ның үлестік қатысуымен микрокредиттік ұйымдарды құру жөніндегі жобалар жіберіледі. ШКДҚ шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін оларға екінші деңгей банктерінде кредиттер алу кезінде кепілдіктер береді. Бұл механизмді енгізу шағын бизнес сферасына ресурстардың үлкен көлемін тартуға мүмкіндік береді, сонымен бірге Қазақстанда сақтық компаниялары қызметтерінің спектрін кеңейту үшін қозғау салады.

Лизинг - Қордың қаржылық қызметі бағьттарының бірі; ірі лизингтік компаниялар майда жобаларды қаржыландырмайды, мұның өзі шағын бизнестің қаржылық-қаражаттарға кіруін шектейді. Бұл жағдайда қордың артықшылығы - төмен пайыздық мөлшерлемесінде және мәміленің ең жоғары сомасына шектелімдердің жоқтығында.

Қордың өңірлік филиалдарының торабы, кәсіпкерлік практиканың республикалық оқу орталығы, оқу-әдістемелік, ақпараттық, талдамалық және кәсіпкерлікке консалтингтік қолдау көрсететін кәсіпкерлікті қолдаудың өңірлік орталықтары бар. [8]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ІІІ.  ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ШАҒЫН БИЗНЕСТІҢ

ҚАЗІРГІ КЕЗЕҢДЕГІ  ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ

3.1 Қазақстандағы  шағын  бизнесті  мемлекеттік  қолдауды жетілдіру

Шаруашылық  жүргізудің жаңа формаларын қолданбай  еліміздің экономикасын жандандыру, халқымыздың әлеуметтік хал-ахуалын  көтеру мүмкін емес. Соның бірі – шағын бизнестің дамуы болып табылады. Ел экономикасын дамытуда, нарықты қалыптастыруда, ірі өндірушілер монополиясын шектеуде және бәсекелестікті дамытуда, тауар және қызмет сұраныстарын қанағаттандыруда, жалақы мен зейнетақыны уақытылы төлеу, жұмыссыздық мәселесін тежеуде және жаңа технологияларды енгізуде шағын бизнес шешуші фактор ретінде маңызды роль атқарады. Шағын бизнес ірі бизнеске қарағанда нарыққа тез бейімді, өзгермелі жағдайға байланысты икемді, жаңадан жұмыс істеп тұрған өндіріс секторларында жұмыс істеуге қабілетті Қазақстан Республикасы Агенттігінің мамандандырылған бюллетенінде жарияланылған статистикалық мәліметтерге сәйкес, статистика бойынша қазіргі кезде шағын кәсіпкерліктің жеке меншік субъектісіне жалпы жеке меншік, мемлекеттін және муниципалды қоғамдық шағын кәсіпорындар 86 пайызы келеді. Бұл мәліметтер шағын кәсіпкерліктің дамуының тез дамып келе жатқанын көрсете

 Тіркелген, сондай-ақ жұмыс істейтін шағын кәсіпорындардың  саны жағынан ең көбі Алматы қаласында  байқалуда, онда тіркелген 33395 кәсіпорынның 23034-і жұмыс істеуде немесе 69%. Астана қаласында бұл көрсеткіш сәл жоғарырақ, ол жерде тіркелген 5282 шағын бизнес субъектілерінің 4342 немесе 82,2%, Қостанай қаласында жұмыс істейтін шағын кәсіпорындардың пайызы 80,3%.

  2001 ж. 1 қазанынан бері Қазақстан  Республикасында 885906 адамды жұмыспен қамтамасыз ететін шаруа қожалықтарын қосқанда бүгінгі 

таңда 257937 жеке  кәсіпорын жұмыс істеуде.

Аймақтар арасында жеке кәсіпкерлікті дамыту    бойынша         алдыңғы 

орында Оңтүстік Қазақстан облысы иеленуде, онде шағын бизнеспен 54849-дан астам адам айналысуда немесе республика бойынша жалпы көрсеткіштің 21,2%.

Ақтөбе  облысында 22865 шағын және орта бизнес субъектілері тіркелген, бұл 1998 жыл басындағы  көрсеткіштің 128% құрайды. Жалпы облыстағы  шағын бизнес саласында жұмыс істейтіндер саны бүгінде 77080 адамды құрауда немесе өткен жылдың мерзіміне қарағанда 147%. 2007 ж. ауылшаруашылық жобаларын қолдау мен дамыту үшін 11 ай ішінде 24 шағын кәсіпкерлік субъектілеріне 44,9 млн. теңге бөлінді. Ақтөбе облысында шағын бизнес жалпы соммасы 12,7 млрд. теңгеге тең өнім өндірілді, бұл 2007 жылғы көрсеткіштерден 2 еседей жоғары.

 

Ал өткен жылдар бойынша шығыс кәсіпорындарында ең аз тіркелуі батыс- қазақстан, солтүстік – қазақстан, Қызылорда, Атырау және Маңғыстау облыстарында болды. Статистика көрсетіп отырғандай тіркелген шағын кәсіпорндар көбінесе өнеркәсіптік базасы және сауда-делдалдық қызмет дамыған аймақтарда шоғырланған. Оны біз келесі кестеден көре аламыз (2.1.3 кесте): Шағын бизнес кәсіпорындарының саны.

 

 

Барлық тіркелген

қожалықтар

Олардан әрекет етушілердің саны

           барлығы

 

бірлік

Бар/на %

бірлік

үлесі

бірлік

үлесі

1

Республика бойынша

132308

100,0

94696

100,00

46745

100,00

2

Ақмола облысы

4365

3,3

3523

3,7

2174

4,7

3

Ақтөбе облысы

4921

3,7

3787

4,0

1520

3,3

4

Алматы облысы

5844

4,4

4673

4,9

3181

6,8

5

Атырау облысы

3385

2,6

2911

3,1

1044

2,2

6

Шығыс Қазақстан

8971

6,8

6282

6,6

3674

7,9

7

Жамбыл облысы

4027

3,0

2817

3,0

1131

2,4

8

Батыс Қазақстан облысы

2848

2,2

2389

2,5

1296

2,8

9

Қарағанды облысы

8590

6,5

6585

7,0

2849

6,1

10

Қостанай облысы

5336

4,0

4038

4,3

1981

4,2

11

Қызылорда облысы

2593

2,0

2157

2,3

1269

2,7

12

Маңғыстау облысы

3639

2,8

2922

3,1

1270

2,7

13

Павлодар облысы

6549

4,9

5009

5,3

2832

6,1

14

Сол.т Қазақстан облысы

3055

2,3

2470

2,6

1238

2,6

15

Оңт.т Қазақстан облысы

11971

9,0

7737

8,2

3180

6,8

16

Астана қаласы

10082

7,6

8646

9,1

4582

9,8

17

Алматы қаласы

46132

34,9

28750

30,3

13524

28,9

Информация о работе Қазақстан Республикасындағы шағын бизнес