ҚР сауда және экономика

Қазақстан Республикасының  сауда - кедендік ұйымдардың қызметіне  агғысуы, Қазақстанның халықаралық  кеден қауымдастығына қатысуы бірден-бір  маңызды каналдары болып табылады.Сонымен  Қазақстан дүниежүзілік Кеден ұйымына 1993 жылы 5 арашадан бастап мүше ретінде  қатысып келеді.Универсалды сауда-кедендік халықаралық ұйымдардың бірі бұл - ГАТТ болып табылады. (Тарифтер және сауда  бойынша Бас Келісім). Қазір бұл  дүниежүзілік Сауда ұйымы ( ары қарай  ДСұ).Біздің ел ГАТТ, ДСұ-ның бақылаушысы  болып табылады. Таяуда ел дүниежүзілік Сауда ұйымының толық құқылы қатысушысы болады. Қазақстан Республикасы Дүниежүзілік Кеден ұйымының ресми мүшесі болып  табылады. Оның бұрынғы аты СТС- Кедендік Қауымдастық Кеңесі.Халықаралық  Кеден нормаларына негізделген  Қазақстандық кеден құқығының дамуы  және Қазақстаның жаңа халықаралық  қауымдастыққа белсене қатысуы-өзара  байланысқан және өзара толықтырылған  процесстер.Қазақстан Республикасының  кеден кодексіндегі республиканың  кеден заңдарындағы барлық жиынтықтарында халықаралық кеден құқығының  принциптері бар: ұлттық режим қағидасы алалаушылық; қағидасы; ДСұ-ның қатысушыларының  құқықтары мен міндеттері тең; сыртқы сауданың және кеден саясатының жариялық қағидасы; мемлекеттің сырқы саудасын реттеу ретінде кеден тарифын  қолдану қағидасы.ДСұ, ГАТТ 1947 жылдың қазанында құрылған құқықтық механизмдері мен көптеген сыртқы сауда проблемаларын  шешеді. ГАТТ-тың ерекшелігі ол-бір  уақытта халықаралық ұйымда, сауда  және кеден сұрақтары сферасында халықаралық келісім шарт болып  келеді. Қазіргі ДСұ үшін ГАТТ-тың  құндылығы мынада: ГАТТ-тың көмегімен  құрылған келісуші жақтардың сессиясы түріндегі құрылымдық механизм; өкілеттіктер кеңесі, хатшылықтары, тұрақты және уақытша комиттетер, кеңестер және топтар өзгеріссіз ДСұ-ға қызмет етіп келеді.

 

Сыртқы  экономикалық саясатты мемлекет толық  реттеп отырған жоқ, өйткені әр түрлі  меншік нысанындағы кәсіпкерлер  мемлекеттік кәсіпорындармен бірдей сыртқы серіктестермен жұмыс істеуде, сөйтіп халықаралық шарттар ішкі заңдардан басым түсіп отыр .Сыртқы экономикалық саясаттың негізгі  концепциясы қызметтің басым  бағытындағы отандық тауар өндірушілерді  қорғауға бағытталған, халықаралық  шарттар шеңберінен шықпайтын ақылға сыйымды қолдаушылық болуға тиіс.

Ең алдымен  таяу шет елдермен ұзақ мерзімді сауда-экономикалық қатынастар бойынша екі жақты  және көп жақты келісімдерді  жалғастыра беру қажет, ТМД елдерімен  экономикалық одақ құруды жеделдетуге  жәрдемдесу керек. Бұл бағытта қазірдің өзінде алғашқы қадамдар жасалып  отыр: үш Орталық Азия  республикалары-Қазақстан  Республикасының, Қырғыз Республикасының  және Өзбекстан Республикасының  Мемлекетаралық Кеңесі құрылды, бұл  Кеңес біртұтас экономикалық кеңестік құру туралы шартқа қосыламын деп  тілек білдіруші басқа елдерге  жол ашып отыр. Мұның бәрі кәсіпорындардың сауда экономикалық  өзара қатынастарының және олардың шаруашылық байланыстарының қайтадан қалпына келуіне ықпал етеді, ТМД елдері ауқымында технологиялық өзара байланыстағы сфералар мен өндірістердің барлық басым бағыттары бойынша мемлекетаралық қаржы -өнеркәсіптік топтар құруға жағдайлар жасайды. Өзіңнің қуатың мен экономикаңның нақты құрылымын ескере отырып, әлемдік нарықтан өз «орныңды» табу керек. Бұлар сирек кездесетін қазба элементтері , түсті металдар, астық, тері, аң терісі шикізаты, мұнай мен мұнай өнімдері. ондай-ақ импорт саясаты сферасындағы өлшемдер өзгертілуі қажет. Ол мемлекеттің ағымдағы ғана емес, болашақтағы мүдделерін қорғауға бағытталуы тиіс.Ішкі нарық сұранымын қанағаттандыратын номенклатура нақты белгіленуге тиіс, қалған бөлігі мемлекет қолындағы импортқа әсер ету механизмдері арқылы инвестициялық салаға бағытталуы тиіс.

Жаңа  сыртқы экономикалық саясатты жүзеге асыру механизмдері:

1. Отын-энергетикалық және стратегиялық ресурстарды сыртқы сатуға өктемдік енгізу;ТМД елдеріндегі өзара тауар алмасудың маңызды түрлеріне мемлекетаралық есеп-қисапты келісімді пайдалану;
2. Сыртқы өнім жеткізу жеткізу бойынша үлес бөлу көлемін біртіндеп қысқарту және оны бірте-бірте тарифтік реттеумен ауыстыру;
3. Сыртқы саудаға берілетін жеңілдіктер ауқымын азайта түсу;
4. Экспорттық бағыттағы инвестициялық жобаларға жеңілдікпен несие беруді қоса, өнімдерді сыртқа шығаруды ынталандыру шараларын әзірлеу;
5. Экспортқа шығарылатын және импорттық тауарлардың негізгі номенклатуралары бойынша әлемдік және ішкі бағалары деңгейіндегі елеулі айырмашылықты теңестіруге бағытталған тарифтік реттеу жүйесін әзірлеу;
6. Сыртқы қарыз ерекшелігін ескере отырып,мемлекеттің сыртқы қарыздар кепілдігі рәсімі, осы аумақтағы мемлекеттік институттардың құқығы мен жауапкершілігі заңмен орнықтырылатын амал әзірленіп, іске қосылсын.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ  МИНИИСТРЛІГІ

Л. Н. ГУМИЛЕВ  АТЫНДАҒЫ ЕУРАЗИЯ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Баяндама

Тақырыбы: Қазақстан Республикасының Индустрия және сауда министрлігі

 

 

 

 

 

Дайындаған: Габдолова З.

Мн-21 тобы

Тексерген:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Астана, 2012