Қазақстандағы кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетінің мәселелері

Автор работы: Пользователь скрыл имя, 17 Марта 2012 в 11:50, курсовая работа

Описание

Нарықтық экономика және бәсекелестіктің дамуы жағдайларында кәсіпорындардың қаржылық менеджментінің ролі мен міндеттері ең маңызды мәселердің бірі болып отыр. Кәсіпорынның табыстылығы, бәсекелестік жағдайлардағы өміршеңдігі, қаржылық тұрақтылығы мен төлем қабілеттілігі мәселелері қаржы менеджментінің негізгі басқару объектісі болып табылады.

Содержание

Кіріспе . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4


1. Кәсіпорындағы қаржы менеджментінің бәсекелестік
жағдайдағы маңызы
1.1. Қаржы менеджментінің мазмұны және міндеттері . . . . . . . . . . . . . 6
1.2. Бәсекелестік қабілетті қамтамасыз етудегі
қаржы менеджментінің ролі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
1.3. Қаржы менеджменті және маркетингтік саясаттың
өзара байланысы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10


2. Кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін талдау
2.1. Кәсіпорынның нарықтағы жағдайды талдауы. . . . . . . . . . . . . . . . 13
2.2. Кәсіпорын өнімінің бәсекелестік қабілетін талдау . . . . . . . . . . . . . 16
2.3. Кәсіпорынның тиімді баға стратегиясын қалыптастыру . . . . . . . . . 20


3. Қазақстандағы кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетінің мәселелері
3.1. Қазақстандағы бәсекелестіктің негізгі нысандары . . . . . . . . . . . . . 23
3.2. Кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетін
арттыру жолдары . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25


Қорытынды . . . . . . . . . . . . . . . . .

Работа состоит из  1 файл

30бет кәсіпоын жайлы.doc

— 228.00 Кб (Скачать документ)

2.      Баллдық әдіс. Бұл әдіс тұтынушы үшін тауар сапасының параметрлері сараптамалық бағалауға негізделеді. Сапа параметрлеріне техника-экономикалық, эстетикалық және басқалар жатады. Есептеу үшін келесі формула қолданылады:

 

                                           (2.3)

 

мұнда бб және бж – сәйкесінше базалық және жаңа өнім баллдарының қосындысы.

3.      Регрессялық талдауға негізделген әдіс, яғни бағаның тауар сапасы параметрлері өзгергерістерінен тәуелділіктерінің формулаларын (регрессиялық теңдеулерді) анықтау болып табылады.

Параметрлік әдістердің көмегімен жаңа тауарлардың бағасын анықтап қана қоймай, сонымен қатар тауардың бәсекелестік қабілетін бағалауға да болады. Қалай анықтау керек екендігін мысал арқылы қарастыралық.

Кәсіпорын техникалық құралдың A үлгісін өндірумен айналысады делік. Онымен бәскелестік құратын кәсіпорындар B, C және D үлгілерін жасаумен шұғылданады. Осы үлгілерді А үлгісімен салыстыру қажет. Тауар үлгілерінің техникалық көрсеткіштері 2.2-кестеде берілген.

 

2.2-кестеде

 

Тауар үлгілерінің бәсекелестікқабілетін бағалау

 

Үлгілер

Жұмыс ауқымының саны

Пайдалану-дың қауіп-сіздігі

Қуаты

Тауардың сапасы

Жалпы баға (орташа балл)

Барлық көр-сеткіштер, %

20

20

20

40

100

A үлгісі

4

4

4

4

4,0

B үлгісі

4

3

3

3

3,2

C үлгісі

5

5

4

4

4,4

D үлгісі

3

4

3

4

3,6

 

Тауарлардың бағалары: A үлгісі – 450 мың теңге, B – 400 мың теңге, C- 600 мың теңге, D – 500 мың теңге.

Тауар сапасының (бір баллдың) құнын анықтаймыз. А үлгісі үшін:

 

теңге.

 

Сәйкесінше, В үлгісінің сапасы 125 мың теңге, С үлгісінің сапасы 136,4 мың теңге, D үлгісінің сапасы – 138,9 мың теңге деп бағаланады.

Сонымен, аталған тауардың А үлгісі баға және сапа қатынасы бойынша бәсекелестік қабілеті ең жоғары деп бағаланады.

Ал енді өндірушінің қандай мақсатты көздейтінін қарастыралық. Тауар өндіруші кәсіпорын алатын табысын барынша арттыруға ұмтылады, яғни өнімді сатудан түскен сома мен оны өндіруге кеткен шығындардың айырамасының оң нәтиже беруін мақсат етеді. Демек, өндіріс көлемі туралы шешім қабылдау барысында өндіруші барынша үлкен табыс алып келетін өндіріс көлемін таңдай білуі қажет.

Осылайша біз түрлі бағалар мен өндіріс көлемдерін пайдалана отырып, өнімді сатудан түсетін табыстың нұсқаларын есептеу барысына да жеттік. Әрине, әрбір келесі өндірілетін өнім тек сатудан түскен табысты арттырып қана қоймай, сонымен қатар шығындардың да өсуін талап етеді. Басқаша айтсақ, өнімнің қосымша бірлігін өндіру жалпы сатылым сомасын белгілі бір шамаға арттырады (шекті сатылым), сонымен қатар жалпы шығындардың шамасын да арттырады.

Сонымен ең негізгі сұрақ: табысты барынша арттыру үшін өндірілетін тауардың қандай көлемін өндіру және оны қандай бағамен сату керек? Бұл үшін табысты сатылымнан түскен соманың шамасы жалпы шығындардың сомасынан артық болады деп есептейміз. Есептеу үшін 2.3-кестенің мәліметтеріне жүгінелік.

2.3-кесте ең тиімді сатылым көлемі әрқайсысының бағасы 840 теңгеден 6 дана өнім сатқан кезде болатынын көрсетеді. Басқа ешқандай нұсқалар кәсіпорынға мұншалық жоғары табыс (1040 теңге) алып келмейді.

Шекті пайдалылық теориясының негізіне сүйене отырып тұжырымдалық. Шекті сатылым сомасын (6-баған) шекті шығындармен (7-баған) салыстырып көрелік. Өндіріс көлемі ұлғайған сайын сатылым көлемі шекті шығындардан басым болса, онда өндірісті және сатылым көлемін тауардың қосымша (шекті) бірлігі табыссыз ұлғайта беруге болады. Шекті шығындар шекті сатылым көлемінен басым бола бастаған сәттен бастап, өндіріс көлемін қысқартуға тура келеді. 2.3-кестеге байыппен қарасаңыз, шекті шығындар азайған сайын табыс көлемі арта береді. Сондай-ақ, шекті шығындар арта бастаған сәтте де табыс біршама уақыт, яғни шекті шығындар шекті сатылым көлемінен басым болғанға дейін, арта береді. Тек соңғы жағдай орындалған жағдайда ғана табыс тауардың әрбір келесі данасын өндірген сайын төмендей бастайды.

Сонымен, кәсіпорынға барынша үлкен табысты шекті шығындар шекті сатылым көлеміне барынша жақын болғанда немесе тең болған жағдайдағы өндіріс көлемі қамтамасыз етеді. Бұл нұсқа өндірушіге ең жоғары субъективті пайдалылық – барынша үлкен табыс алып келеді. Осы ережемен толық келісе отырып, ең тиімді нұсқа деп әрқайсысы 840 теңгеден 6 бірлік сатылатын нұсқаны есептейміз.

2.3-кесте

 

Табысты есептеу нұсқалары

Шекті сатылым сома-сы мен шекті шығын-дардың айырмасы

8

1340-640=700

1140-200=940

940-150=790

740-130=610

540-130=410

340-190=150

140-310=-170

-60-490=-550

-260-730=-990

Шекті шығындар

7

3200-2560=640

3400-3200=200

3550-3400=150

3680-3550=130

3810-3680=130

4000-3810=190

4310-400=310

4800-4310=490

5530-4800=730

Шекті сатылым сомасы, теңге

6

1340-0=1340

2480-1340=1140

3420-2480=940

4160-3420=740

4700-4160=540

5040-4700=340

5180-5040=140

5120-5180=-60

4860-5120=-260

Табыс, теңге

5

0-2560=-2560

1340-3200=-1860

2480-3400=-920

3420-3550=-130

4160-3680=480

4700-3810=890

5040-4000=1040

5120-5180=-60

5120-4800=-320

4860-5530=-670

Жалпы шығын-дар

4

2560

3200

3400

3550

3680

3810

4000

4310

4800

5530

Сатылым сомасы, теңге

3

0

1340×1=1340

1240×2=2480

1140×3=3420

1040×4=4160

940×5=4700

840×6=5040

740×7=5180

540×9=4860

1340×1=1340

Бағасытеңге

2

1440

1340

1240

1140

1040

940

840

740

640

540

Сатылатын тауардың саны

1

0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

 

3.3. Кәсіпорынның тиімді баға стратегиясын қалыптастыру

 

Баға стратегиясы дегеніміз – бұл кәсіпорын үшін барынша үлкен табысты қамтамасыз етуге бағытталған бірнеше баға нұсқаларынан тиімді бағаны таңдап алуын айтамыз. Баға қалыптасуының қазіргі таңдағы тәжірибесінде баға стратегияларының тармақталған жүйесі қолданылады. Оның жалпы бейнесі 2.1-суретте берілген.

 

Нарықтық шегерімдер стратегиясы мәмілеге байланысты айнымалы және тұрақты шығындармен байланысты болады. Кәсіпорын тауарды сатуға байланысты мүмкін болатын шығындарды қарастыра отырып, тұтынушыларды тарту мақсатында нарықта әр түрлі баға шегерімде қолдана алады.

Мезеттік шегерімдер стратегиясы тұтынушылардың түрлі категорияларының сұраныстарына негізделе отырып қалыптасады. Мәселен, компьютерлік қызметтерді тұтынушы тұлға осы қызметтің лицензияланған немесе лицензияланбаған екендігіне қарап әр түрлі баға береді. Кәсіпорын мұндай жағдайларда қызметтің екі нұсқасы бойынша түрлі шерерімдер ұсына алады.

Кездейсоқ шегерімдер стратегиясын ресми түрде анықтау және болжамдау өте қиын. Мұндай шегерімдер көп жағдайларда кезеңдік тауарларға (мысалға, қысқы және жазғы киімдерге) немесе халықтың қазіргі жағдайдағы сән үлгісінде пайдаланатын тауарларына қолданылады.

Нарыққа ену стратегиясы өндіріс көлемін арттыру арқылы қаражаттар үнемдеуге негізделеді. Кәсіпорын нарыққа жаңа енген сәтте тұтышыларды тарту үшін төмен бағалар ұсынып, нарықты игерген сайын өндіріс көлемін арттырып, баға қалыптасу саясатына өзгерістер енгізіп отырады.

Тәжірибеге сай стратегия кәсіпорынның өзінің бәсекелестерімен салыстырғанда жинақталған тәжірибесінің артықшылықтарын қолданумен сипатталады. Кәсіпорын басқа тауар өндірушілермен салыстырғанда нарықтағы өзгерістерді бағалауға, соған сәйкес шешімдер қабылдауға аз шығындар жұмсап, тимімді баға саясатын қалыптастыра алады.

Бағалармен белгі беру стратегиясы өндірушінің өзге бәсекелестер қалыптастырған баға механизміне тұтынушың сенімін пайдаланумен түсіндіріледі. Кәсіпорын нарықтағы басқа өндірушілер қалыптастырған бағадан төмен немесе жоғары баға белгілеп, тұтынушылардың көзқарасын байқап алады, содан кейін қорытынды шешімдер қабылдайды.

Аталған және басқа да баға стратегиялары кәсіпорынның нарықтағы өз орнын табуға септігін тигізеді. Қаржы менеджерлері осы нұсқалардың ішінен кәсіпорын қызметінің мақсаттарына сай келетін бір стратегияны немесе бірнеше стратрегияларды таңдап алып, оңтайлы баға стратегиясын қалыптастырады.

Баға стратегиясын таңдау – бұл кәсіпорын қызметінің өзекті мақсаттарын бағалауға негізінде баға қалыптасуының стратегияларын таңдау. Жоғарыда келтірілген мәліметтерден байқағанымыздай, кез-келген кәсіпорын нарық жағдайларында баға стратегияларын таңдаудың үлкен мүмкіндігіне ие. Кәсіпорынның баға стратегиясының жүйесін қалыптастыратын негізгі екі көрсеткіш – бұл кәсіпорынның мақсаты мен тұтынушылардың сипаттамасы (2.4-кесте).

 

2.4-кесте

 

Кәсіпорынның баға стратегиясының жүйесі

 

Тұтынушылардың сипаттамасы

Кәсіпорынның мақсаты

Тұтынушылар катего-риялары арасындағы баға өзгерісі

Бәсекелестік жағдайды пайдалану

Тауар ассортимен-тіне байланысты баға қалыптасуы

Тауарды іздестіру шығындары жоғары тұтынушылар

Кездейсоқ шегерімдер

Бағалармен белгі беру

Кәсіпорынның даңқына сай баға

 

Тауардың пайдалылы-ғын төмен бағалайтын тұтынушылар

Мезеттік шегерімдер

Нарықа ену және тәжірибеге сай баға қалыптасуы

Номиналдан жоғары бағалар

Тауар үшін ерекше шығындар жұмсайтын тұтынушылар

Нарықтық шегерімдер

Географиялық бағалар

«Комплект» баға қалыптасуы

Информация о работе Қазақстандағы кәсіпорындардың бәсекелестік қабілетінің мәселелері