Жалпы техникалық және арнайы пәндерді оқыту әдістемесі бойынша

 

    

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 

 
 
 

 
 
 
 
 

Сурет 1 - Ақпараттық технологиялар арқылы мамандардың кәсіби маңызды қасиеттерін жетілдіруде  пайдаланудың педагогикалық мүмкiндiктері 
 

    

• білім беру жүйесінің басқару механизміндегі ғылыми-педагогикалық ақпараттар мен  ақпараттық-әдістемелік материалдарды автоматтандыру арқылы оның қолданылу аясын жетілдіру және басқару ісіне коммуникациялық желілерді қолдану; 
• ақпараттық қоғам жағдайында жеке тұлғаның даму бағыттарының міндеттерін  негізге ала отырып, оқытудың мазмұнын, әдістері мен оны ұйымдастыру формаларын таңдау мен оның методологиясын жетілдіру;
• үйренушінің интеллектуалдық қабілетін дамытуға, өздігінен білім алуға, түрлі ақпараттарды өздігінен өңдеу сияқты әрекеттерге бағытталған оқытудың әдістемелік жүйесін ақпараттық-коммуникациялық технология арқылы құру;
• үйренушінің білім деңгейін бағалау мен бақылау әдістерін талдау бағытында компьютерлік тестілеуді құру мен оны қолдану[9].

   Қазақстан Республикасы бiлiм беру жүйесiн, оның ішінде арнайы пәндерді ақпараттандырудың мемлекеттiк бағдарламаларының негiзгi мiндеттерiнiң бiрi ретiнде мамандардың осы сала бойынша бiлiктiлiгiн көтеру және қайта даярлау қарастырылған. Аталған мiндеттердi жүзеге асыру мақсатында мамандардың бiлiктiлiгiн көтеру және қайта даярлау бойынша курс тақырыптарының мазмұны өзгертiлiп, жаңаланды. Оның негiзгi мазмұны бiлiм беру мекемелерiнiң қызметкерлерiнiң кәсiби шеберлiгiн жаңа ақпараттық технологияны пайдалану бойынша жетiлдiруге, басқаша айтқанда, бiлiм берудi ақпараттандыруға сай мамандарды жан-жақты даярлауға бағытталған.

     Тәжiрибе жүзiнде дәлелденгенiндей, кез келген мұғалiм мен әкiмшiлiктiң өз қызметтерiне компьютердi пайдалануы олардың әлемдiк  ақпараттық кеңiстiкке енуде ақпараттық мәдениетiнiң қалыптасатынымен өлшенедi. Сонымен бiрге, бұл жағдайда, инновациялық әдiстер мен құралдарды оқу процесiне пайдалану оқушылардың мектеп пәндерiн игеруде қызығушылықтарын арттыруда.

    Студенттердің жалпы оқу біліктілігіне жататын  оқу-компьютерлік біліктіліктерін  «клавиатурамен жұмыс, программа тізу, принтермен жұмыс істей білу, дайын программаларды қолдана білу, текстік, графикалық редакторлармен жұмыс істей білу» жүйелі түрде қалыптастыру бүгінгі күннің кезек күттірмес талабына айналуда.

    Демек, оқыту процесінде ақпараттық технологияны қолдану білім мен біліктілікке қоятын талаптарды қайта қарап, жетілдіріп, жүйелеуді талап етеді[4].

    Сонымен, арнайы пәндерді оқыту процесінде компьютерді қолдану оқытушы мен студенттердің қарым-катынасы жүйесін, олардың іс-әрекеттерінің мазмұнын, құрылымын өзгерте отырып, түрлендіре алады және осы әрекет мүшелерінің мотивіне әсер ете отырып, олардың мотивациялык, эмоционалдық ортасына, сезімнің өсуіне әсер етеді. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

2.2 Жаңа заман технологиясы көмегімен болашақ мамандардың кәсіби  

    қасиеттерін арттыру 

     Қазақстан республикасының президенті Н.Ә.Назарбаев қазақстандық мектептерде мүмкіндігінше толық компьютерлендіру міндетін білім беру саласының басты мақсатының бірі деп көрсетті. Бұл мәселе елбасының 2006 жылдың наурыз айындағы қазақстандықтарға арналған Жолдауында білім беру саласының болашағы үшін маңызды фактор ретінде белгіленеді.

     Қазақстан Республикасындағы оқу мен тәрбие жүйесін техникаландыру мен автоматтандыру тенденциясының болашақ қарқыны  мен қадамдары іздеумен және ақпараттық жүйені оқу-тәрбие үрдісіне енгізумен тығыз байланысты. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында қазіргі замандағы білім беру жүйесінің жаңа технологияларымен қамтамасыз етілуі міндеттелген [9].

          Ақпараттық-коммуникациялық технологияны оқу-тәрбие процесiне пайдалану оның келесi педагогикалық мүмкiндiктердi жүзеге асыруға мүмкiндiк бередi:

• оқушының дайындық деңгейiн, ынтасын және қабылдау жылдамдығын ескеру арқылы жаңа материалды меңгертуге байланысты оқытуды ұйымдастыру және оқыту процесiне жаңа ақпараттық технологияның мүмкiндiктерiн пайдалану;
• оқытудың жаңа әдiстерi мен формаларын (проблемалық, ұйымдастырушылық-iс-әрекеттiк компьютерлiк ойындар және т.б.);
• проблемалық, зерттеу, аналитикалық және модельдеу әдiстерiн қолдану арқылы классикалық әдiстердi жетiлдiру;

   жаңа  ақпараттық технология құралдарын (жаңа типтi компьютерлер, телекоммуникация, виртуальды орта және мультимедиа-технология) пайдалану арқылы оқу процесiнiң материалдық-техникалық базасын жетiлдiру.  
           Мамандардың бiлiктiлiгiн көтеру мiндеттерiн шешуде оқу процесiнде ақпараттық және коммуникациялық технологияларды пайдаланудың келесi мүмкiндiктерi ұсынылады:

• ақпараттық мәдениет элементтерiн қалыптастыруда бiлiм мекемелерiнiң мамандарының қажеттiлiгiн қанағаттандыру: информатика, ақпараттық және желiлiк технологиялар саласы бойынша жаңа бiлiмдер алу;
• оқытушылардың бiлiктiлiгiн көтеру және қайта даярлау;
• бiлiм беру жүйесiн басқару мамандарын және пән мұғалiмдерiн жаңа ақпараттық технологияны өз қызметтерiне еркiн пайдалана бiлуге үйрету;
• арнайы пәндерді оқытудың көкейкестi мәселелерi бойынша  стажировка өткiзу және оны ұйымдастыру;
• қашықтықтан оқыту формаларына оқытушылардың қызметiн бағыттау;
• оқу процесi мен ғылыми-әдiстемелiк жұмыстарға жаңа ақпараттық технологияны қолдану негiзiнде олардың озық тәжiрибелерiн тарату.

    Бiлiм  беру мекемелерiнiң қызметкерлерiнiң жаңа ақпараттық технологияны меңгерту саласы бойынша бiлiктiлiгiн көтерудің даярлау мiндеттерiн шешуде институт көлемiнде осы сала бағытында өткiзiлетiн курстарды сабақтастыру процесi жүзеге асырылуда.

       Ақпараттандырудың негiзгi мiндеттерiнiң бiрi – жоғары оқу орындарында компьютердi оқыту құралы ретiнде қолдану: оның мүмкiндiктерiн жаңа материалды баяндауда (бiлiмдi виртуальды өмiрде қолдану), үйрету программаларын қолдану арқылы виртуальды лабораториялық жұмыстарды жүргiзу, баяндалған материалды бекiту (тренинг), Интернет-технологияларды қолдану. Бұл мәселе – бiлiм берудi ақпараттандырудың қажеттi шартына айналып отыр.

    Ақпараттық  технологиялар арқылы мамандардың  кәсіби маңызды қасиеттерін жетілдірудің негiзгi мақсаты: ақпараттық мәдениетiн қалыптастыруға жағдай жасау, оның iшiнде, жаңа технология құралын пайдалану арқылы өзiндiк жұмыстарды ұйымдастыру.

    Ақпараттық  технология құралдарын пайдаланудың алғашқы  ұғымдарын, оны дамытудың дағдысын қалыптастыру және мультимедиялық құралдарды пайдалану арқылы оқу ақпараттарын беру әдiстемесi элементтерiн демонстрация жасау.

    Жалпы ақпараттық технологиялар арқылы болашақ  мамандардың кәсіби маңызды қаситеттерін жетілдіру құрамына  мына дағдылар енеді:

    Ақпараттық  бөлік:

• түрлі ақпарат көздерінде ақпараттарды іздеу;
• қажетті ақпараттарды табуда түрлі ресурстарды (кітап, журнал, электрондық құралдар, Интернет) қолдану;
• табылған ақпараттарды сынау арқылы қажетті ақпараттарды сұрыптай білу;
• кесте, диаграмма, кескін және т.б. тәсілдерді қолдану арқылы ақпараттарды түрлендіру;
• ақпараттық және коммуникациялық технологиялардың мүмкіндігін ескере отырып, қолданушыға ақпараттарды жеткізу тәсілдерін таңдау.

      

        

      

        
 

        
 
 
 
 
 
 
 

    Ақпараттық технология - оқытудың арнайы жиынтығы мен әдістемесін, әдісін және тәрбие құралдарын анықтайтын технологиялық-педагогикалық процесті ұйымдастырудың ең тиімді жолы болып табылады[4].

    Соңғы жылдары қазақ тілін оқытуда  және білім беруді компьютерлендіруде ақпараттық технология пайдалану туралы мәселеге баса назар аударылуда. Қазіргі ақпараттық құралдар - бұл тек спутниктік және кабельдік телевидение, бейне және дыбыстық жүйелер, электрондық ойындар емес, сонымен бірге окытудың жаңа жүйесі, ерекшелігі және тәсілін атқаратын негізгі бағаты болып табылады (О.Околелов) .

    Осы мақсатты іске асыру барысында, яғни болашақ мамандар өз пәніне деген қызығушылықты арттыру мақсатында дәстүрден тыс әдістер мен тәсілдерді іздеуі керек. Өйткені қызығушылық дегеніміз - үйренушілердің шығармашылық және ойлау қабілетін арттыруға, кәсіби маңызды қасиеттерін жетілдіруге септігін тигізетін ынталылық.

    Жаңа  ақпараттық технологияларды пайдаланатын әдістер мен Интернет секілді  қазіргі тәсілдер -жеке бағдарламалық  бағытта көмегін тигізеді, студенттердің қабілетіне қарай оқытудың дифференциациясын қамтамасыз етеді және пәнге деген қызығушылығын арттырады.

    Бүгінгі таңда адамзат өмірінде компьютердің қолданылмаған жері жоқ. Әр салада ақпараттық технология белсенді қолданылуда, ал интерактивті бағытта оқытушы мен студенттерге көмекші құрал.

    Психологиялық көзқарас тұрғысынан қарағанда компьютермен оқытудың тиімділігі мол. Оқу-әдістемелік  жұмысының тиімділігін, практикалық  сабақтың қызығушылығын қамтиды. Егер ақпараттық бағдарлама сауатты құрылса, онда ол оқытушыға уақыт үнемдеуге және үйретудің кейбір тиімді сәттеріне назар аудартуға көмегін тигізеді. Ал, студенттер - компьютердің арқасында өздерін болашақ маман ретінде жауапкершілік сезінеді. Ақпараттық технологияның тиімділігін арттыру үшін бағдарламада әртүрлі жаттығулар мен ойын элементтері мен ән-музыканы қолдануға болады.

    Компьютермен  жұмыс істеу өте қызықты. Үлгерімі нашар оқушылардың өзі компьютермен жұмыс істеуге қызығатын болады, өйткені кейбір жағдайда компьютер  оның білмеген жерін көрсетіп, көмекке  келеді. Студенттердің білім сапасының жоғарлауына, жекелей ерекшеліктерінің ескерілуіне ықпал етеді. Жаттығу жұмысын орындау барысында оның жауаптарына машина тура және үздіксіз серпілісті қамтамасыз етеді. Студенттер жұмыс қарқынын өзі ажырата білсе де, компьютер оқытудың даралығын жақсартады. Студенттер қанша қате жіберсе де, қатені талдау мен түзетуге уақытта мол болады[4]. 
 
 
 
 
 
 
 

КӘСІБИ  ЛИЦЕЙДЕГІ АРНАЙЫ ПӘНДЕРДІ ОҚЫТУ КЕЗІНДЕГІ еңбек қауіпсіздігі

         1 Санитарлық-гигиеналық  талаптар

       Кәсіптік лицейдегі әрбір кабинет  -оқушылардың еңбектік оқуына, бағдарламаға сәйкес еңбек сабақтарын өткізуге, сондай-ақ үйірме сабақтарды өткізуге пайдаланылады.

     Әрбір кабинетте екі бөлме болған дұрыс. Кабинетке жарық беру, жылыту және желдету және оқушыларды еңбекке  даярлайтын өндіріс орындары үшін қауіпсіздік техникасы және өндірістік санитария жөнінде ережелер белгіленген санитарлық-гигиеналық нормаларға сәйкес жүргізіледі. Оқу көрнекі құралдары мен құрал-жабдықтармен, оқу-методикалық, анықтама әдебиетімен, дидактикалық материалдармен, қосымша құралдармен, оқушылардың жеке және бірігіп пайдаланылатын жұмыс орындары, мұғалімнің жұмыс орны жабдықталады.

     Оқушылардың жұмыс орны, олардың жоқ ерекшеліктеріне  қарай, сондай-ақ қауіпсіздік техникасы  ережелеріне, өндірістік санитария  және техникалық эстетика нормаларына сай жабдықталады.

     Жеке  пайдаланатын жұмыс орындар-екі  орындық столдар, олардың беті ашық бояулы, су сіңбейтін материалдан  болуы қажет, ал орындықтары жоғарылытып,төмендетіп тұруға бейімделуі тиіс. Жұмыс орындары қажетті құралдар жиынымен жабдықталуы қажет. Жұмыс орындары жақын жерге қауіпсіздік техникасы жөніндегі тиісті нұсқауларды іліп қойған жөн.