РФ өнеркәсібі

Дата добавления: 21 Ноября 2011 в 20:55
Автор работы: Пользователь скрыл имя
Тип работы: реферат
Скачать (94.55 Кб)
Работа состоит из  1 файл
Скачать документ  Открыть документ 

Ресей металлургиясы.doc

  —  494.00 Кб

КІРІСПЕ

      Дипломдық бітіру жұмысының  өзектілігі.

      Кешенді базалық  салалар болып табылатын  қара және түсті металлургияны әдетте біртұтас металлургиялық цикл ретінде  қарастырады, себебі ортақ сипаттамалары  көп. Алайда шаруашылықта пайдаланылатын металдың басым бөлігі (90 %) қара металдар – ең алдымен болат.

      Қара  металлургия – ең алдымен ҒТП  деңгейін анықтайтын машина жасау үшін ең массалық конструкциялық материал, өнеркәсіп үшін шикізат, халық тұтынатын  материал өндіретін  кешенді базалық  сала.

      Қара  металлургияда басты құрамдас рольді металлургиялық қайта өңдеу ойнайды; шойын-болат-прокат. Өзге өндірістер жанама, қосымша болып табылады: руда өндірісі мен байыту (темір, марганец, хром), көмірді кокстеу (түгелімен металлургиялық комбинаттарда өндіріледі), көмекші материалдар өндіру (флюсті әктас, магнезит), ферроқорытпа  өндіру, қара металдарды қайта өңдеу, өндірістік бағыттағы металл бұйымдарын шығару (метиз).

      Бұрынғы одақтас республикалардың шаруашылық бөлініс нәтижесінде  сала түбегейлі  өзгерістерге  ұшырады. Бүкіл металдың  жартысына жуығын өндіретін, әрі табиғат ресурстарының үйлесімдік тұрғысынан (Донецк көмірі мен Кривой рог темір рудасы), әрі халық пен өндірістің орналасуына байланысты орталықтану тұрғысынан тиімді орналасқан оңтүстік металлургиялық  база Украинада қалды.  Қазақтанда Қарағанды металлургиялық  комбинаты, Қарағанды көмірі және Қостанай темір рудаларынан тұратын қуатты Қазақстандық металлургиялық база қалды. Закавказье кәсіпорындары,  соның ішінде толық циклды (Грузия - Рустави), жалпы өндірістен шығып қалды. Бұл өндірістік, технологиялық байланыстардың жаппай жойылып, өнім өндірісі құлдырауына себепші болды.

      Қазіргі уақытта  саладағы шаруашылық байланыстар  қалпына келіп, қара металдар өндірісі мен тұтыну көлемі тұрақтанды. Бірақ  Ресейдегі  металл мен прокаттың шамамен 50 %-ы ескірген құралдарда өндіріледі.

      Дипломдық бітіру жұмысының мақсаты: Ресейдің қара металлургиясына кешенді талдау жасау. Осы мақсатты жүзеге асыруда төмендегі міндеттерді орындау көзделеді:

- Металлургиялық өнеркәсіптің Ресей экономикасындағы ролін анықтау;

- Ресей металлургиясының 2010 жылға дейінгі дамуының негізгі  бағыттары анықтау;

- Ресейдің әлемдік  рынокқа енуінің тиімді жолдарына  талдау жасау.

- ТМД  елдері мен Ресейдегі қара  металлургия мен болат рыногының  даму тенденцияларын талдау;

- Қара металлургия өнімдерінің негізгі экспортер – кәсіпорындарына шолу жасау;

- Ресейдің қара металлургиясының экономикалық көрсеткіштерінің өзгеру тенденцияларын анықтау;

      Жұмыстың  зерттеу объектісі-Ресейдің қара металлургясы, ал зерттеу пәні-Ресейдің қара металлургия өнеркәсібінің даму ерекшеліктері.

      Дипломдық жұмыстың ақпараттық базасы осы саланы зерттеумен айналысатын ғалымдардың  еңбектері, көптеген статистикалық  мәліметтер мен баспадан шыққан ғылыми мақалаларға негізделген. 
 
 
 
 
 
 
 
 

І Тарау. Ресейдің металлургиялық кешеніне жалпы сипаттама. 

1.1  Металлургиялық өнеркәсіптің  Ресей экономикасындағы  ролі. 

      Металлургия ауыр өнеркәсіпке жататын индустрияның  базалық және ескіден келе жатқан  салаларының бірі. Қара және түсті  металдарды алу түрлі кен орындарына байланысты қуатты шикізат базасына сүйенеді.

     Қара  және түсті металлургияның  көптеген ұқсастықтары бар:

     1) технологиялық циклдары көп стадиялы: кенді өндіру; 1-ретті металл алу;  металды қайта өңдеу; прокат  даярлау болып табылады.

     2) қара және түсті металдарды  өндіру, байыту және әсіресе металл  балқытуға байланысты туындайтын  экологиялық проблемалар;

     3) 2-ші реттік металлургияның, яғни  қара және түсті металдар ломының  (сынықтарының) утилизациясының орны  ерекше, бұл 1-ші реттік металға қарағанда  шығын мен қоршаған ортаны ластаудың кем болуына септігін тигізеді.

      Қара  металлургия – ауыр өнеркәсіптің базалық саласы. Оның құрамына темір  рудасын өндіру, шойын мен болат  балқыту, түрлі профильдегі  прокат  пен темірдің өзге металдармен қорытпасын өндіру кіреді /1/.

      Ресей қара металлургияға  қажетті шикізатпен қамтамасыз етілген (Украина, Қазақтан  және Грузияда өндірілетін марганец рудаларынан басқа). Темір рудаларының  өндірісі Курск магнит аномалиясы –  КМА (бүкіл ТМД елдеріндегі темір  рудаларының 40 %-ы), Орал (Качканар т.б.), Каралия (Костомукшкое), Кола түбегі (Оленегорск, Ковдорскоу), Сібір (Таулы Шория, Абакан, Ангаро-Питск, Ангаро-Илинск, Коршуновск кен орындары) және Қиыр Шығыс (Кимканское) кен орындарында жүргізіледі.

      Өндірістің 80 %-ке жуығы ашық әдіспен жүзеге асады. Өндірілген темір рудаларының 20 % дейін Ресей экспорттайды. 1998 ж. жалпы 72,6 млн. темір рудасы  өндірілген, оның ішінде 22 %-і Белгород облысындағы Лебединск тау-кен байыту комбинатында, 15 %-і Курск облысындағы Михайловск тау-кен байыту комбинатында, 10 %-ы Свердловск облысындағы Качканар тау-кен байыту комбинатында, 6 %-ы Карелия республикасындағы  Костомукша тау-кен байыту комбинатында, 4 %-ы Мурманск облысындағы Ковдорск тау-кен байыту комбинатында өндірілді. 2001 ж. Ресейде 82,8 млн. т. темір рудасы өндірілген.

      Кокстелетін көмірлер толық циклды металлургиялық кәсіпорындарға Кузбасс және Печора бассейндерінен жеткізіледі. Марганец рудаларына Қазақстан, Грузия және Украина  бай. Ресей қазіргі кезде өз ресурстарын  игеруге мәжбүр болып отыр; Ресейдің марганец рудаларының 2/3-і Кузбасстағы Ленинск  - Кузнецкий  қаласының  маңында шоғырланған. Салаир қаласында марганец  концетраттарын өндіретін зауыт құрылысы жоспарлануда /2/.

      Темір рудасын өндіру мен  қара металдарды өндіру жөнінен Ресей 1913 ж. дүние жүзінде 5- орында болған (АҚШ, Германия, Англия, Франциядан кейін). 80-90-шы жылдары КСРО шойын мен болат балқыту жөнінен алдыңғы орында болды.

      Алайда  экономикадағы жалпы құлдыраудың  бірнеше жылы ішінде қара металдар өндірісі айтарлықтай құлдырады. 2001 ж. Ресейде 44,6 млн. т. шойын мен 59,0 млн. т. болат балқытылды. Соған қарамастан Ресей 2000 ж. Қытай (126 млн. т.), Жапония (106 млн. т.), АҚШ (101 млн.т.) кейін 4-ші орында (58 млн.т.) болды.

      Кешенді базалық  салалар болып табылатын қара және түсті металлургияны әдетте біртұтас металлургиялық цикл ретінде қарастырады, себебі ортақ сипаттамалары көп. Алайда шаруашылықта пайдаланылатын металдың басым бөлігі (90 %) қара металдар – ең алдымен болат.

      Қара  металлургия – ең алдымен ҒТП деңгейін анықтайтын машина жасау үшін ең массалық конструкциялық материал, өнеркәсіп үшін шикізат, халық тұтынатын  материал өндіретін  кешенді базалық сала /3/.

      Қара  металлургияда басты құрамдас рольді металлургиялық қайта өңдеу ойнайды; шойын-болат-прокат. Өзге өндірістер жанама, қосымша болып табылады: руда өндірісі мен байыту (темір, марганец, хром), көмірді кокстеу (түгелімен металлургиялық комбинаттарда өндіріледі), көмекші материалдар өндіру (флюсті әктас, магнезит), ферроқорытпа  өндіру, қара металдарды қайта өңдеу, өндірістік бағыттағы металл бұйымдарын шығару (метиз).

      Бұрынғы одақтас республикалардың шаруашылық бөлініс нәтижесінде  сала түбегейлі  өзгерістерге  ұшырады. Бүкіл металдың  жартысына жуығын өндіретін, әрі  табиғат ресурстарының  үйлесімдік тұрғысынан (Донецк көмірі мен Кривой рог темір рудасы), әрі халық пен өндірістің орналасуына  байланысты орталықтану тұрғысынан тиімді орналасқан оңтүстік металлургиялық  база Украинада қалды.  Қазақтанда Қарағанды металлургиялық  комбинаты, Қарағанды көмірі және Қостанай темір рудаларынан тұратын қуатты Қазақстандық металлургиялық база қалды. Закавказье кәсіпорындары,  соның ішінде толық циклды (Грузия - Рустави), жалпы өндірістен шығып қалды. Бұл өндірістік, технологиялық байланыстардың жаппай жойылып, өнім өндірісі құлдырауына себепші болды.

      Қазіргі уақытта  саладағы шаруашылық байланыстар  қалпына келіп, қара металдар өндірісі мен тұтыну көлемі тұрақтанды. Бірақ  Ресейдегі  металл мен прокаттың  шамамен 50 %-ы ескірген құралдарда өндіріледі.

      1997 ж. Ресейде 71 млн. т. темір  рудасы өндіріліп,  37 млн. т.  шойын, 48 млн. т. болат балқытылды. 1997 ж. 8 млн. т. темір рудасы, 2,5 млн.  т.  шойын, 20 млн. т. астам болат,  сонымен қатар зор көлемде  ферроқорытпа, қара металл бұйымдары,  трубалар, қалдық пен қара металдар ломы экспортталды.

      Темір рудасының қоры жөнінен Ресей  дүние жүзінде алдыңғы орындардың бірінде – баланстық қорлар 56 млрд. т. құрайды. Темір рудаларының  таралу ерекшелігі – баланстық қордың жартысынан астамының европалық  бөлікте орналасуы. Ресейдегі темір рудалары қорының орналасуы төмендегідей (А+В+С1 категорилары бойынша 1.01.1991 ж. баланстық қорлар, млрд. т.): 

      Курск магнит аномалиясы                      - 31,9

      Орал  кен орындары                                 - 9,3

      Сібір кен орындары                                 - 7,1

      Қиыр  Шығыс                                            - 4,5

      Кола  – Карелия                                        - 2,8 

      Курск магнит аномалиясы (КМА) – қалыңдығы жөнінен уникалды кен орын. Кеннің қалыңдығы КМА-ның солтүстігі мен орталығында 40-60 м, оңтүстігінде 300-350 м. Бай кендер (құрамындағы темір мөлшері 55-60 %) айтарлықтай тереңдікте жатады. Темірлі кварциттердегі темірдің орташа мөлшері – 32 %,

      Аномалияның негізгі кен орындары -   Лебединское, Михайловское, Стойленское, Яковлевское. Кеннің орналасу тереңдігі 60-100 м және өндіріс ашық әдіспен жүргізіледі. Шахталық өндіру Губкин атындағы  кенде (рудник) іске асырылады.

      Орал  кендері.  Оралдағы бұрыннан белгілі темір рудасына аса бай Магнитогорск, Гороблагодатское сияқты кен орындар іс жүзінде сарқылған – олардың орнында үйінділермен толтырылып жатқан карьерлер ғана қалған. Ауданда айтарлықтай ірі кен орындарын игеру  жүргізілуде, бірақ олардағы темір мөлшері төмендеу.  Егер Магнитная тауының кендерінің құрамы 50 % құрап, байытусыз балқытуға кетсе, қазір темір мөлшері 17-30 % кендер өндірілуде.

      Мұндай  рудалар Свердловск облысындағы  Качканар тобында кездеседі. Одан  кемдеу  мөлшерде  Челябинск  облысындағы  Бакальск  тобы, Оренбург  облысындағы Орск-Халиловск тобын атауға болады. Бұл кен орындарында Оралдың бүкіл темір рудасы қорларының  ¾-ші  шоғырланған.

      Сібір кен орындары. Батыс Сібірдегі кен орындарға: Таулы Шория (Кемерово облысы):  Теміртау, Таштагол; Таулы Алтай (Алтай өлкесі): Инск-Белорецкое кен орындары. Шығыс Сібірде ірі Коршуновск және Рудногорск  кен орындарынан тұратын Ангаро – Илинск темір кенді алабы және Ангаро – Питс алабы бар (Нижнеангарск кен орны).

      Қиыр  шығыс кен орындары: Гаринское (Амур облысы), Кимканское (Еврей АО), Таежное (Оңтүстік Якутия). Кендегі темір мөлшері 30-65 % аралығында ауытқыды. Өндіруді ашық әдіспен жүргізуге болады.

      Кола  – Карелия кен  орындары-Костомукшкое (Карелия), Ковдорское және Оленегорское (Мурманск облысы). Кендерде 30 % темір, сонымен қатар марганец, хром, алюминий кездеседі. Кеннің орналасуы терең емес.

      Марганец  рудалары. Марганец пен хром темір мен бірге қара металдарға жатады. Олардың негізгі игерілетін кен орны Украина (Никопольское, Большое Токмакское) және Грузияда (Чиатурское) болатын. Сонымен қатар айтарлықтай мөлшері Оралда (Полуночное, Ново-Березовсое), Батыс Сібірде (Усинское), Қиыр Шығыста кездеседі. Салаир жоталарының маңында (Кузбасс) “Недра Сибири” тау-кен өнеркәсіптік компаниясы марганец рудаларының өндірісіне кірісті. Рудадағы металл мөлшері 40 % жетеді. Бұл кәсіпорын Ресейдегі аса ірі марганец өндіруші кәсіпорынға айналады деп күтілуде.

      Хром  кендері (хромит) Оралда (Сараны) өндіріледі /4/.

      Қара  металлургия халық шаруашылығының көптеген салаларына тәуелді. Оның шикізат базасы - тау-кен өнеркәсібінің (темір кені, әктас, отқа төзімді саздар), отын өнеркәсібінің (кокстелетін көмір, т. газ) және электроэнергетикасының  өнімі. Халық шаруашылығы - металлургиялық қайта өңдеуде екінші реттік қолданыс үшін металл сынықтарын (лом) алу көзі болып табылады. Технологиялық тұрғыда  қара металлургия химия өнеркәсібінің кейбір салаларымен тығыз байланысты (көмірді кокстеу, металл балқытуда оттегі мен түрлі инертті газдарды қолдану, т.б.).

Описание
Кешенді базалық салалар болып табылатын қара және түсті металлургияны әдетте біртұтас металлургиялық цикл ретінде қарастырады, себебі ортақ сипаттамалары көп. Алайда шаруашылықта пайдаланылатын металдың басым бөлігі (90 %) қара металдар – ең алдымен болат.
Содержание
содержание отсутствует