Арендер. Бензол

 

 

 

 

Арендер. Бензол. 

 

 

 

 

Бензол

 

 

• Арендер — молекулаларының құрамында бензол сақинасы (бензол ядросы) бар жалпы формуласы СnН2n -6 болатын көмірсутектер. Арендердің ең арапайым мүшесі — бензол С6Н6.

 

 

 

 

• Молекула құрамындағы көміртектің алты атомы цикл жасап тұйықталады және олар өзара қос байланыс пен дара байланыс арқылы кезектесіп жалғасады деп, бензолдың құрылымдық формуласын ең алғаш неміс ғалымы А. Кекуле ұсынды (1865 ж.).

 

 

 

 

 

 

 

• Ароматты көмірсутектерді жүйелеу номенклатурасы бойынша арендер деп атайды. Бензол молекуласының сутек атомдары көмірсутек радикалдарына алмасқанда, бензолдың гомологтары түзіледі:
• бензол: С6Н5 - H
• метилбензол: С6Н5 - СН3
• этилбензол: С6Н5 - С2Н5
• пропилбензол: С6Н5 - С3Н7

 

 

 

 

Арендерің химиялық қасиеттері

 

• Галогендермен орынбасу реакциялары темір (III) тұздарының қатысында жүреді:

 

 

 

 

 

• Нитрленуі. Нитрлеуші қоспаның (концентрлі күкірт және азот қышқылдарының қоспасы) қатысында қыздырғанда, бензолдан нитробензол түзіледі:

 

 

 

 

 

• Толуолдың азот қышқылымен әрекеттесу реакциясы нәтижесінде 2,4,6-тринитротолуол түзіледі:

 

 

 

 

 

• Галогеиді қосып алуы. Ультракүлгін сәулелердің әсерінен бензол хлордың алты атомын қосып алып, нәтижесінде, гексахлорциклогексан (гексахлоран) түзіледі: