Бензол және оның қасиеттері

Орындаған: Нұрсейітова Жанерке

Тобы: ЕП-11-4k1

 

Бензол және оның қасиеттері

АШЫЛУ ТАРИХЫ

 

• Бензолды ең алғашқы рет неміс химигі Иоганн Глаубер тас көмір смоласын айдау тәсілі нәтижесінде 1649 жылы алған. Бірақ оның аты да, құрамы да белгісіз боп қала берді.

Қайта жаңғыруы

 

Фарадейдің еңбектерінің  нәтижесінде бензол қайта жаңғырғандай  болды. Бензолды 1825 жылы ағылшын  физигі Майкл Фарадей ашты.

Жаңадан алынуы

 

• 1833 жылы неміс химигі Эйльгард Мичерлих бензол қышқылының кальций тұзын құрғақ айдау кезінде бензолды алды. 

Бензолдың құрылысы

 

Өз уақытында бензолдың 

көптеген құрылымдық 

формулаларының 

көптеген нұсқалары 

ұсынылған 

болатын, алайда оның 

ешқайсысы бензолдың 

ерекше қасиеттерін 

көрсете алмады.

 

Молекуладағы бұлттардың тұйықталу схемасы

Квантомеханикалық теория және бензол молекуласы

 

   Неміс химигі Э.Хюккель аромоттық қосылыстарға квантомеханикалық теорияны қолданып, бензолдың алты π-электроны кеңістікте орналасып, тұйық электрон бұлты пайда болатынын көрсетті.

Физикалық қасиеттері

 

• Бензол түссіз қоймалжың сұйықтық, қайнау температурасы +80ºС және балқу температурасы + 5ºС.
• Судан жеңіл және суда ерімейде, жанғыш болып келеді.
• Бензолдың буы ауамен әрекеттесіп, жарылғыш қоспа түзеді.

Химиялық қасиеті

 

  1.Бензолдың жануы:

2С6Н6 + 15О2 = 12СО2 + 6Н2О

 2. Орынбасу реакциясы:

 С6Н6 + Br2 C6H5Br + HBr

 3. Нитрлеу:

С6Н6 + НОNО2 С6Н5NО2 + Н2О

4. Гидрлеу:

С6Н6 + 3Н2 С6Н12

 5. Хлорлау:

С6Н6 + 3 Cl2 C6H6Cl6

 

Алынуы

 

• Көмірді кокстегенде түзілетін тас көмір смоласынан алынады.
• Қазіргі таңда бензолды мұнайдан алады.
• Бензолды синтетикалық әдістермен алады.

 

Басқа да алыну жолдары

 

• С_⁶Н_¹⁴  С_⁶Н_⁶ + Н_²
• С_⁶Н_¹²  С_⁶Н_⁶ + 3Н_²
• 3С_²Н_²  С_⁶Н_⁶

 

Қолданылуы

Пайдаланған әдебиеттер  тізімі:

 

• Қайырғалиева А.Қ., Органикалық химия, ІІ бөлім. ОҚМУ, Шымкент қаласы, 2004.
• kk.wikipedia.org/wiki