Психология қабілет туралы

ҚАБІЛЕТ 

қабілет

 

• Қабілет дегеніміз адамның белгілі бір іс-әрекетті орындау барысында көрінетін индивидуалды ерекшеліктері

қабілет

Қабілеттің түрлері

 

• Оқу және  творчестволық
• Ой өрістік және арнайы (умственные и специальные)
• музыкалық
• Сурет салу (художественно-изобразительные)
• Физикалық (физические способности)

 

Оқу және  творчестволық  қабілет 

Ой өрістік және арнайы  қабілет 

Музыкалық қабілет

 

Техникалық 

(бір музыкалық аспапта  ойнау немесе ән айту)

 

    Есту

 (музыкальный слух)

Физикалық қабілет (физические  способности)

Адамдардың қабілетінің  табиғаты осы күнге дейін ғалымдар  арасында қызған ой-пікір таласын  тудыруда. Ғылыми зерттеулер әр  адамның қабілетін оның миының  көлемі және салмағымен байланысты  деп түсіндірді. Кейінірек зерттеулерде  ең ауыр ми ақыл-ойы кеміс  адамның миы болып шыққаннан  кейін, бұл болжамды теріске шығарды. Өмір бақылаулары мен арнайы  зерттеулер қабілеттің табиғи  берілетінін қалтықсыз дәлелдеп  отыр. Көптеген ғалымдар Платонның  пікіріне сүйенді. Яғни, қабілеттіліктің  пайда болуы тұқым-қуалаушылықтан  болады. Ал оқыту және тәрбиелеу  олардың ары қарай даму үрдісін  жылдамдатады. Оған дәлел ретінде, ұлы танымал адамдарды мысал  етті (Моцарт, Рафаель т.б.).

Платонның айтуынша, адамдар  өздерінің қабілеттіліктеріне қарай  әртүрлі болады, біреулері басқару  үшін, біреулері бағыну үшін дүниеге  келеді деген. Дегенмен, бұл ойларды  теріске шығаруға әрекет жасағандар  да болды.

Қабілеттілік туралы ой–пікірлерді  дамытудың маңызды кезеңі бұл  испан дәрігері Хуан Уарте  есімімен байланысты. Ватиканның  қарсылығына қарамастан «Исследование  способностей к наукам» (1575 ж.) кітабы  жарық көріп, барлық Европалық  тілдерге аударылды. Оның зерттеулерінің  негізгі мақсаты адамдардың жеке  басындағы қабілеттілікті анықтай  отырып, болашақта кәсіби маман  таңдауда ескеру болып табылады.

Ағылшын философы Фрэнсис  Бэкон табиғи дарындылықты мойындап, қабілеттілікті дамытуда тәрбиенің  маңызды рөл атқаратынын айтқан. Ал Томас Гоббс қабілеттіліктердің  түрлерін бөліп көрсетіп, қабілеттіліктерге  қатынасында табиғат адамдарда  тең жаратты деген.

Нышан

Қабілет

Талант

Дарындылық

   Қабілет – білім, дағды, ептіліктерді игерудің мүмкіндік көзі, ал оның іске асу аспауы көп жәйттерге тәуелді. Білім, ептілік және дағдылардың игерілуімен олардың қабілетпен тікелей байланысы көріне бастайды, яғни іс - әрекетті игеру барысында қатыса отырып, қабілет одан әрі дамиды, іс - әрекетке жаңа мазмұн мен сипат береді.