Шаруашылық операцияларының әсерінен баланстың өзгеруі

        Шаруашылық операцияларының әсерінен баланстың өзгеруі 

1.  Шаруашылық  әрекетінің ықпалынан баланстың  өзгеріске ұшырау типтері. 

  Кәсіпорын  қызметінің процесінде туындайтын  шаруашылық әрекеттері актив  және пассив жиынтығының теңдігін бұзбайды, сонымен бірге жеке баптардың сомалары мен баланс нәтижелері өзгеріске ұшырауы мүмкін. Бұл әрбір әрекеттің баланстың екі бабына әсер етумен түсіндіріледі. Шаруашылық құралдарының құрамы мен олардың құрылу көздерінің мөлшері.Сөйтіп, олар баланстың активінде де, пассивінде де болуы мүмкін.Сонымен шаруашылық әрекеттерінің баланс баптарындағы өзгерістерді шаруашылық әрекетінің сипатына қарай 4 топқа бөлеміз:

 1.Шаруашылық әрекеттерінің бірінші типінде активтегі бір бап көбейеді, ал екіншісі сол сомаға азаяды, бірақ баланс валютасы өзгермейді.

    Мысалы, кәсіпорын қызметкерлеріне жалақы  беру үшін есеп айырысу шотынан  кассаға 178 000 тг сомасында ақша қаражаты аударылды.

1. « Есеп айырысу » шоты178 000  (-) ( кемиді)
2. « Касса » 178 000 (+) (артады)

 2.Шаруашылық әрекеттерінің екінші типінде пассивтің бір бабы көбейеді де, екіншісі сол сомаға азаяды, баланс валютасы өзгермейді.

   Мысалы, құрылтайшылар жиналысы хаттамасының  негізінде кәсіпорын қарамағында  қалған таза табыстың 54 000 тг сомасындағы бөлігі резервтік капиталды арттыруға бағытталды.

1. « Таза табыс »  немесе « Таратылмаған табыс » - 54 000 тг (-) (кемиді)
2. « Резевтік капитал » - 54 000 тг (+) (артады)

3.  Шаруашылық  әрекеттерінің үшінші типі бойынша активтегі де, ассивтегі де баптар бірдей сомаға көбейеді.

     Мысалы, жабдықтаушылардан кәсіпорын қоймасына 12 000 тг сомасына материалдар алынып кірістеледі.

1. « Материалдар » - 12 000 тг (+) (артады)
2. « Жабдықтаушылар мен мердігерлер » - 12 000 тг (+) (артады)

4.   Шаруашылық  әрекеттерінің төртінші типінде  активтегі де, пассивтегі де баптар бірдей сомаға азайады, баланс валютасы да сол сомасына қарай азайады.

      Мысалы, кәсіпорын қызметкерлеріне  137 000 тг сомасында жалақы берілді.

1. « Касса » - 137 000 тг (-) (кемиді)
2. « Жұмыскерлермен жалақы б/ша есеп айырысу » - 137 000 тг (-) (кемиді)