Бюджетпен есеп айырысу

   Астана  қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2008-2010 жылдардағы болжамды көрсеткіштері қала экономикасының дамуының 2006-2010 жылдарға арналған базалық сценарийіне сәйкес Қазақстан Республикасына алдағы үш жылдық кезеңге арналған болжамды макроэкономикалық көрсеткіштерін 2007 жылға арналған бюджет қаражатындағы қажеттіліктерден шыға отырып есептелінген. 

Астана  қаласының 2009-2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясатын қалыптастыру 

4. Фискалдық саясаттын міндеттері мен мақсаттары 

      Орта  мерзімді фискалдық саясат алдағы үш жылдық кезеңге арналған салықтық-бюджеттік  саясатты айқындайды.

      Стратегиялық  тапсырмалар мен орта мерзімді кезеңге  тапсырмаларды шешу саласында қаланың 2015 жылға дейінгі дамуының стратегиялық мақсаттарына жеткізуді қамтамасыз етуге бағытталған.

      Стратегиялық  мақсаттарға жету үшін негізгі бағыттар:

• салауатты бәсекелестік кәсіпкерлік ахуалды құру;
• өңдеу секторына шетел инвестициялары мен технологияларын тарту;
• Бәсекеге қабілетті салада өндірістік қуаттылықты жұмылдыру және жаңарту;
• импортты алмастыратын және экспортқа бағытталған өнімді шығаруды қамтамасыз ететін басымды инвестициялық және инновациялық жобаларды іске асыру;
• Астананың инвестициялық бейнесін әрі қарай жетілдіру;
• Елорда халқының қалың көпшілігін тұрғын үйге қол жеткізуін қамтамасыз тұрғын үй құрылысын дамыту;
• Астана қаласында ескі және жеке тұрғын үйлерді қарқынды бұзудың елордалық бағдарламасын іске асыру жөніндегі жұмыстарды жалғастыру, тұрғын үйді ипотекалық несиеге алуды дамыту;
• ресурсты және энергияны үнемдейтін технологияларды пайдалана отырып, қалдықтарды пайдалану деңгейін арттыру және қала атмосферасына өндірістік заттардың шығарылуын төмендету, экологиялық қауіпсіз автокөліктің саның арттыру, өндірістік және тұрмыстық қалдықтарды кәдеге жарату жүйесін жетілдіру;
• білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандырудың әлеуметтік объектілерін жаңғырту, жаңаларын салу;
• қаланың көлік-коммуникациялық кешенің дамытудың басымды міндеттерін іске асыру; тұрғын үй-коммуналдық және басқа шаруашылықтарды дамыту; кәсіпорындардың материалдық-техникалық базасын жаңарту.

5. Кірістер саясаты 

     Салық саясаты салық заңнамасы нормаларының қарапайымдылығына және айқындылығына, салық салу нормаларының экономикалық негізділігіне негізделеді.

Салық мәдениетінің жақсаруына ерекше назар  аударылады.

     Салық кодексі салық заңнамасы тұрақтылығының принциптерін, салық жеңілдіктері жүйесін  біртұтастығын нығайтты, жеке сипатты  жеңілдіктерді ұсыну бойынша нормалар шығарылды. Бұның бәрі табыс түсімінің өсуіне жеткізді. 2006 жылы Астана қаласы бойынша мемлекеттік табысбың түсуі 222 714,6 мың теңге жоспарлағанда 277 714,6 мың теңгені құрды, болжам 124% орындалды, немесе 54 386,9 мың теңгеге асыра орындалды. Былтырғы жылмен салыстырғанда мемлекеттік табыстың мөлшері 18%-ға ұлғайды.

     Жергілікті  бюджет бойынша болжамды кіріс 100% орындалды, болжамды 57 110,8 млн. теңгеден нақты 58 505,5 млн. теңге түсті, немесе 1 397,7 млн. теңгеге артық. Былтырғы жылмен салыстырғанда түсімдердің мөлшері (ҚҚС) 20 192,3 мың теңгеге ұлғайды.

      Шағын кәсіпкерлік субъектілерінен түсетін  салық бюджеті толықтыратын тұрақты  көздерінің бірі болып табылады.

      2006 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша  салық комитетінің есебінде 48 542 шағын кәсіпкерлік субъектілері тұр, оның ішінде заңды тұлға – 17 047, жеке кәсіпкерлік – 31 495.

      2005 жылмен салыстырғанда тіркелген  саны 9 100 бірлікке ұлғайды, өсу қарқыны өткен жылы – 123,1% құрады, оның ішінде заңды тұлғалар бойынша – 120,4%, жеке кәсіпкерлік бойынша – 124,6%. Шағын кәсіпкерліктің әрекеттегі кәріпорындарының саны 11 399, ЖК – 20 406 құрайды.

      Есепті  кезеңде қала бюджетіне шағын  бизнес субъектілерінен 17 858,8 млн. теңге сомасында салық түсті, бұл 2005 жылмен салыстырғанда 1 644,3 млн. теңгеге жоғары немесе 10,1% өсті.

      Біздің  еліміздің экономикасының және басқа  әлеуметтік даму салаларының тұрақтылығына  салық төлеушілердің салық мәдениетін жоғарылату, салық заңнамасын сақтау қажеттілігін түсіну, мемлекет бюджетіне  салықтарды уақытылы және толық төлеу әсер етеді. Бірақ, бәрі бір шағын кәсіпкерлік саласында көлеңкелі экономика мәселесі бар, яғни, салық төлеуден жалтару, шағын кәсіпкерлік субъектілерінің табыстарын толық және уақытылы көрсетпеуі. Әрине, мемлекет салық төлеушілерге сенім деңгейін білдіре отыра, белгіленген талаптарды бұзғандар үшін жауапкершілік белгілейді.

     Салық комитеті есепті кезеңде салықтар және бюджетке түсетін басқа да түсімдер бойынша жеткіліксіздіктерді қысқарту мақсатында келесі жұмыстарды жүргізді:

     Салық міндеті мерзімінде орындалмағандарды қамтамасыз ету бойынша қолданылмаған шаралар туралы 11 829 хабарламалар берілді;

     13 709,4 млн. теңге сомасында салық қарыздарын мәжбүрлеу айыппұлдарына қолданылған шаралар туралы 30 788 хабарлама;

     Салық заңнамасын бұзуды қалпына келтіру туралы 11789 хабарлама жазылды.

     Банк  есеп-шоттарына 7 880 салық төлеушінің жалпы сомасы 6 431,5 млн. теңге сомасында 43 088 инкассалық өкімдер;

     Банк  есеп-шоттары бойынша 961 салық төлеушіге 2 215,6 млн. теңге сомасында шығыс операцияларын тоқтату туралы 1 565 өкім шығарылды.

     Қазақстан Республикасының салық заңнамасының бұзғандықтар үшін 238 лауазымды тұлға, 2 заңды тұлға 2,8 млн. теңге сомасына әкімшілік жауапкершілікке тартылды, оның ішінде лауазымды тұлғалардан 2,1 млн. теңге, заңды тұлғалардан 1,9 млн. теңге алынды.

     Сот орындарына 420,0 млн. теңге сомасында 128 талап ету шағымдары берілді. 

     6. Шығындар саясаты 

     2008-2010 жылдардағы бюджет саясаты жедел  әлеуметтік-экономикалық даму мақсатары  мен міндеттерін кешенді шешуге  және ағымдағы міндеттемелерді бір мезгілде орындауға негізделетін болады.

     Тұтастай  алғанда, орта мерзімді кезеңде жүргізіліп жатқан бюджет саясатының жалпы бағыты сақталады және мына бағыттарға:

• денсаулық сақтауды реформалауға және дамытуға;
• білімді дамытуға (мектепке дейінгі тәрбие және оқыту, жалпы білім беру, балалар мен жасөспірімдер үшін қосымша білім беру);
• мәдениет мекемелері  мен кәсіпорындарын қолдауға;
• әлеуметтік реформаларды одан әрі тереңдетуге;
• индустриялық-инновациялық дамуға;
• жаңа тұрғын үй саясатын іске асыруға;
• қоршаған орта сапасын тұрақтандыруға;
• шағын және орта сапасына тұрақтандыруға;
• Астана қаласын дамытуға;
• көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасына арттыруға бағытталатын болады.

  Астана  қаласының жергілікті бюджет қаражаты есебінен білім беру, мәдениет, денсаулық сақтау салаларына жергілікті атқарушы орган өткізген мемлекет саясат міндеттерін іске асыру тәсілі мен тетігінің бір заңды тұлғаларға демеу қаржы ұсыну болып табылады.

  Орта  мерзімді кезеңде шығыстар саясаты  бюджеттік қаражат шығыстары  болжамының негізінде айқындалды. 

7. Астана қаласы  бюджетінің атқарылуы 

    Астана қаласының әлеуметтік-экономикалық дамынуының 2006 жылғы қорытындылары тұрақтылықпен және өсудің тұрақты беталысымен сипатталады.

    Астана  қаласының 2006 жылға арналған бюджетті кірістер бойынша 45 766,1 млн. теңге сомасында, қабылданған ресми трансфеттер – 1 233,9 млн. теңге, бюджет профициті 2 355,8 млн. теңге, жергілікті атқарушы органның қарызын өтеуге профициттің жіберілуі – 2 355,8 млн. теңге сомасында бекітілді.

    2006 жылы бюджеттің атқарылуы кірістер бойынша 8 505,5 млн. теңге, қабылданған ресми трансфеттер 69 658,3 млн. теңге. 2006 жылғы шығындар бойынша шығыстар 125 658,9 млн. теңгені құрайды.

   Астана  қаласы бюджетінің 2005-2007 жылдардағы  көрсеткіштерінің серпіні 1-кестеде көрсетіледі. 
 
 
 
 
 

Астана  қаласы бюджетінің 2005-2007 жылдардағы көрсеткіштерінің серпіні

1-кесте

млн.теңге