Комплексті қосылыстар

СӨЖ  

 

 

Тақырыбы:Кешенді қосылыстар, құрылысы ерекшеліктері және олардың ерітіндідегі тепе-теңдіктері.

 

 

 

                                                   Орындаған: Серікбаева.С.С.

Тобы:101МПД

                                    Тексерген:Реметова.Н.С..

 

Қарағанды 2012

 

 

                                                                                    

 

Қарағанды Мемлекеттік  Медицина Университеті 

• Комплексті қосылыстар деп кристалдық күйде де,еріген кезде де құрамында бірнеше лиганд тобымен байланысқан орталық атомнан тұратын,комплексті ион деп аталатын құрылым түзетін күрделі химиялық қосылыстарды айтады.Комплексті қосылыстарды алғаш рет А.Вернер 1893 жылы зерттеді.

Координациялық 

теория қағидалары

 

Атомдардың

 валенттілігі

реакцияларда 

өзгереді

 

Негізгі 

валенттіліктер

 қанығуы 1-ретті

қосылыстар түзеді

 

Қосымша

 валенттіліктердің

 қаныңуы жоңары

 ретті қосылыстар

 түзеді

Сыртқы 

координациялық 

сфера

 

Ішкі

 координациялық

 сфера

 

Компллексті

қосылыстар

 бөлінеді

Кешенді қосылыстар номенклатурасы

 

Комплексті қосылыстардың  алғашқы номенклатурасын А.Вернер  ұсынған.Бұл бойынша оларды үш  топқа бөлді.

1.Комплекстік катиондары  бар қосылыстар аттары.

Ішкі сфераларда лигандалар  элекронейтралды молекула болса,олардың  атын өзгеріссіз атайды.Олардың  саны бірнешеу болса,грек тілінде  көрсетеді(2-ди,3-три,4-тетра,5-пента,6-гекса,7-пента,8-окта)

[Co(NH3)5Cl]SO4-хлоропентаамминокобальт(III)сульфаты

2.Құрамында комплексті  анион болатын комплекстің жүйелік  аты

K4[Fe(CN)6]-калий гексацианоферраты(II)

3.Сыртқы сферасы жоқ  нейтрал комплекстер аттары.Ол  үшін лиганда атын,кейін атау  септігіндегі комплекс түзушінің  қазақша аты,оның тотығу дәрежесі  көрсетілмейді.

[Co(NH3)3(NO2)3]-тринитротриаминкобальт(III)

• Ішкі координациялық сфера дегеніміз комплексті ионның өзі,ол комплекс түзуші-орталық атомнан және оның маңайында орналасқан лиганд топтарынан тұрады.Олар молекула не ион болу мүмкін,H²O,NH³,Cl,Br,F,J,CN тағы басқалардан тұрады.
• Орталық атомды қоршаған лигандалар саны координациялық сан деп аталады.
• Комплекс түзуші ретінде негізінен ең қабілетті d-элементтер,лантаноидтар,актиноидтар алынады.
• Комплекс ионның заряды комплекс түзуші мен лигандалар зарядтарының алгебралық қосындысына тең.

Комплексті қосылыстың  диссоциациясы өтетін сатысы

 

Маңыздылығы

 

1-ші сатысы

 

Электролит катион мен  анионға ыдырайды.

 

2-ші сатысы

 

Комплексті ион әлсіз  электролит сияқты диссоциаланады.

Комплексонометрлік әдіске  қолданылатын ерітінділер

 

Биохимиялық және көптеген  ғылыми зеріттеу лабороторияларында  комплексон деп аталатын комплекс  иондардың органикалық заттармен  күрделі қосылыстарды анализ  жасау әдісі есебінде қолданылады.

Комплексті

қосылыстардың

жіктелуі

 

 

Монодентатты 

молекулалардың

лигандаларынан

тұратын

комплекстер

 

Ионды лигандалары

бар комплекстер

 

Полидентатты

 лигандалары бар

 циклді комплексті

қосылыстар

Кешенді қосылыстарындағы  химиялық байланыс табиғаты

 

• Қазіргі кезде кешенді қосылыстардың түрлерін,құрылысын,қасиеттерін, үш түрлі теория түсіндіреді:
• 1.Валенттік байланыс теориясы.
• 2.Кристалдық өріс теориясы.
• 3.Молекулалық орбитальдар теориясы.

Валенттік байланыс теориясы  бойынша-екі ядро өрісіндегі екі  электронның әрекеттесуі арқылы  түзіледі.

Кристалдық өріс теориясы  бойынша коиплекс түзуші мен  лигандалардың арасындағы байланыс  иондық немесе иондық –дипольдық  деп жорамалдайды.

Молекулалық орбитальдар  теориясы бойынша кешенді қосылыстар  дегеніміз-комплекс түзушімен лигандалардың  электрондық  құрылысын толық  есепке алып,осы бөлшектердің  ядролары мен электрондарынан  тұратын тұтас жүйе.

 

 

 

Тұзға реагентті

 қосу арқылы

 

 Комплексті қосылыс және

реагент арасындағы

алмасу кезінде түседі

 

Комплексті қосылыстардың

алынуы

 

•    Қорыта келгенде, ішкікомплексті қосылыстар аналитикалық химияда маңызы зор.

 

• Ішкікомплекстердің адам ағзасының тіршілігі үшін аса маңыздысы гемоглобиннің күрделі молекулалары.Оның қызметі алдында айтылғандай,екіатомды оттекті өкпеден ұлпаларға жеткізу.Гемоглобин өзінің құрамында простетикалық топтардан тұрады.Онда комплекстүзуші ролін темір металы атқарса,ал лигандалар ретінде пиррол сақиналары болады.

Назар

аударғандарыңызға

рахмет!