Биохимиялық цикл

Топырақ- континеттер  беттеріндегі биосфераның күрделі  компонентті топырақ жабыны.

Топырақтану ғылымының  негізін салушы В.В.Докучаев (1846-1903) топырақ: а) грунт, б) климат, в) өсімдіктер мен жануарлар, г) елдің тарихи жасы, д) рельев жағдайы сияқты фаткрлардың  тіршілік іс әрекетінің нәтижесінде  түзілген жеке табиғи – тарихи құрылым  деп анықтама берді.

 

Жер қойнауының химимялық  құрамы (А.Б.Ронов және

А.А Ярошевский бойынша, % )

 

Компонент	Континеттік қабат	Мұхит қабаты	Орташа жер қабаты
SiO2	57.23	48.17	55.24
TiO2	0.71	1.40	0.86
Al2O3	14.46	14.90	14.55
Fe2O3	2.36	2.64	2.42
FeO	5.41	7.37	5.86
MnO	4.77	7.42	5.37
CaO	6.698	12.19	8.12
Na2O	2.40	2.58	2.44
K2O	1.98	0.33	1.61
P2O5	0.16	0.22	0.17
Copr	0.08	0.05	0.07
CO2	1.48	1.37	1.44
SO3	0.12	-	0.09
Snup	0.08	0.05	0.08
Cl	0.03	0.02	0.03
F	0.03	0.02	0.03
H2O	1.57	1.05	1.46

 

Топырақтарда  биорганикалық заттардың ыдырау процесі жүріп отырады. Ондағы органикалық  заттарды екіге бөлуге болады, олар: өсімдіктер, жануарлар, микроорганизмдердің  ыдырамаған не жартылау ыдыраған қалдықтары және топырақтың қарашірігі.

Өсімдік қоректі  жануарлар қорек ретінде қабылдаған өсімдіктеріндегі жинақталған энергияны  сіңіреді. Олар тіршілік процесі нәтижесінде  энергияның біраз бөлігін тыныс  алу процесі жұмсайды. Бұдан әрі  энергия жыртқыштардың қоректенуі кезінде келесі қоректік сатылады одан ары қарай жұмсалады. Осылай, жасыл  өсімдіктерде жинақталған энергия  қоры қоректік байланыстардың күрделі  тармақтары арқылы әрбір трофикалық сатыда зат алмасу мен тыныс алу  процесі нәтижесінде біртіндеп  жұмсала береді. Ең соңында, редуценттер- сарофагтар мен бактериялар өлі  жануарлар мен өсімдіктер қалдықтарының  энергиясын пайдаланады. Осы кезенде  энергия қорының ең көп мөлшері  жұмсалады. Бұл кезде органикалық  массаның айырылуы екі бағытта жүреді. 1) көмірсулардың минералданып, СО₂, NH₃ суға дейін ыдырауы; 2) топырақта микроорганизмдер әсерінен қарашірік түзілуі.